*جوش چیست؟
جوش یا آکنه، طیف متنوعی از ضایعات پوستی است که به صورت لکه‌های قرمزرنگ یا دانه‌های پُررنگ در پوست و یا دانه‌های زیر پوست شدیدتر و همراه با ضایعات چرکی در تنه و اندام‌ها و صورت مشاهده می‌شود.

*عوامل ایجاد کننده جوش کدامند؟
1- چربی سطح پوست: پوست‌های چرب یکی از عوامل ایجاد آکنه یا جوش صورت می‌باشند.

2- گروهی از میکروب‌هایی که روی پوست زندگی می‌کنند.

3- التهابات ایجاد شده روی پوست (در بعضی مواقع)

4- انسداد مجاری غددی زیرپوستی

*عوامل مؤثر یا مستعد کننده ایجاد آکنه کدامند؟
مهم‌ترین عامل، عوامل زمینه‌ای هستند و در کنار آن‌ها یکسری عوامل دیگر وجود دارد مانند:

- افزایش چربی زیر سطح پوست

- استفاده از کرم‌های آرایشی که چربی زیادی دارند

- کار کردن در محیط‌هایی که هوای آن محیط زیاد گرم می‌باشد؛ مانند افرادی که بیشتر در آشپزخانه‌ها و محیط‌های گرم داخل کارخانه کار می‌کنند

- مصرف بعضی از داروهای قلبی

- استفاده از داروهای کورتونی که به صورت نادرست تجویز شود

- استفاده از استروئیدهای آنابولیزان (داروهای افزایش دهنده حجم عضلات) در آقایان ورزشکاران

*آکنه معمولاً در چه سنی دیده می‌شود و آیا ژنتیک در آن مؤثر است؟
معمولاً این جوش‌ها در حوالی سن بلوغ و میانسالی دیده می‌شوند. ممکن است یکسری از آن‌ها خود به خود بهبود یابند و نیاز به درمان خاصی نداشته باشند. عوامل ژنتیکی به تنهایی علت مؤثری در ایجاد آکنه نمی‌باشند، ولی عوامل مختلف به نوعی زمینه ساز ایجاد عامل ژنتیک می‌تواند باشد.

*تشخیص جوش صورت چگونه است؟
تشخیص معمولاً بر اساس نمای بالینی می‌باشد. تنها با مشاهده می‌توان این ضایعات را از سایر ضایعات پوستی تشخیص داد. جوش‌ها خود را به صورت دانه‌های قرمزپوستی، لکه‌های سرسفید پوستی، ضایعات چرکی در صورت و گاها در پشت و اندام‌ها نشان می‌دهند.

*برای تشخیص جوش‌های صورت و بدن در چه مواردی نیاز به آزمایشات پاراکلینیک می‌باشد؟
در اکثر موارد نیاز به آزمایشات پاراکلینیک نمی‌باشد. یکسری اختلالات سیستم هورمونی می‌توانند با بروز جوش ارتباط داشته باشند. این بیماری‌ها علاوه بر ایجاد جوش باعث رشد موهای زاید در بدن یا باعث اختلالاتی در پریود خانم‌ها نیز می‌شوند که در این صورت بررسی‌های پاراکلینیکی و آزمایشگاهی لازم می‌باشد. ولی به طور کلی معمولاً در بیشتر موارد نیاز به آزمایشات پاراکلینیکی وجود ندارد و فقط زمانی که پزشک قصد دارد داروهای خاصی را تجویز کند، انجام بعضی آزمایش‌های مربوطه را برای بیمار تجویز می کند.

*بهترین روش درمان آکنه کدام است؟
بهترین روش درمان، آموزش می‌باشد. بیماران باید متوجه باشند که بیماری دوره کوتاهی ندارد و شاید درمان خیلی زود پاسخ ندهد و اگر درمان زود قطع شود باعث عود ضایعات می‌گردد. مساله مهم بعدی پس از آموزش صحیح بیمار در استفاده از دارو، تجویز دارو می‌باشد که براساس وضعیت بیمار و شدت ضایعات در بیمار انجام می‌گیرد. بنابراین بهترین روش درمانی، آموزش صحیح درمان این بیماری و مصرف کامل داروهای تجویز شده می‌باشد.

*آیا ایجاد جوش به نوع مواد غذایی مصرف بستگی دارد؟
بر خلاف تصور عموم مردم که فکر می‌کنند مصرف تنقلات و شکلات و غذاهای شیرین باعث ایجاد جوش می‌شود باید ذکر کنم که تاکنون این فرضیه از نظر علمی ثابت نشده است. ولی جاهایی مانند آشپزخانه و جاهای گرم و محیط‌های مشابه می‌توانند عامل ایجاد جوش باشند و تغذیه به تنهایی نمی‌تواند عامل ایجاد جوش باشد.

*آیا احتمال عود پس از هر بار بهبودی و از بین رفتن جوش‌ها وجود دارد؟
هر چه دوره درمان کامل‌تر و طولانی‌تر باشد و قطع نشود، نتیجه بهبودی مطلوب‌تر می‌باشد. ولی اگر درمان کوتاه مدت باشد و یا مصرف داروهای تجویز شده به طور کامل انجام نگیرد، امکان عود مجدد بیماری وجود دارد.

*آکنه به چند شکل دیده می‌شود؟
تقسیم‌بندی آکنه معمولاً یک تقسیم‌ بندی ساده می‌باشد که بر اساس شدت بالینی انجام می‌گیرد. به عبارتی بر اساس شدت جوش آن را به سه دسته خفیف، متوسط و شدید تقسیم بندی می‌کنند. این تقسیم بندی براساس شدت ضایعات التهابی می‌باشد. تقسیم بندی دیگری نیز برای آکنه وجود دارد که براساس علایم سیستمیک و عمومی است. به یاد داشته باشید اگر این علایم همراه با تب و لرز و دردهای مفصلی باشد، باعث ایجاد جوشگاه‌های بد شکل می‌شود و درمان در آن موارد نیاز به بررسی بیشتری دارد.

هر چه دوره درمان کامل‌تر و طولانی‌تر باشد و قطع نشود، نتیجه بهبودی مطلوب‌تر می‌باشد.

*آیا احتمال حساسیت به داروهای مصرفی هست و در این چه کار باید انجام داد؟
بله، احتمال حساسیت به داروهای مصرفی در مواردی وجود دارد. البته ممکن است دارو واکنش تحریک داشته باشد. در این صورت نباید خود سرانه دارو را قطع کرد و لازم است به پزشک مراجعه شود. در این شرایط ممکن است پزشک مقدار مصرف دارو را تغییر دهد یا داروی مناسب دیگری را جایگزین آن نماید.

*درمان در موارد مقاوم چیست؟
با مصرف گروهی از داروها ممکن است فرد دچار خشکی لب، سردرد، خشکی عمومی پوست، درد مفصلی شود که در صورت مشاهده چنین علایمی مراجعه هر چه سریع‌تر به پزشک متخصص ضروری است. دارویی به نام ” آکوتان” که به نوعی از مشتقات گروه ویتامین A (رتینوئیدها) است، از داروهای اختصاصی و مؤثر در درمان آکنه می‌باشد که معمولاً در موارد مقاوم استفاده می‌شود. توجه به این نکته حایز اهمیت است که این دارو نباید در دوره بارداری مصرف شود و حتی بعد از قطع این دارو نبایستی فردی که از این دارو استفاده می‌کند تا حدود سه ماه باردار شود.

دارویی به نام ” آکوتان” که به نوعی از مشتقات گروه ویتامین A (رتینوئیدها) است، از داروهای اختصاصی و مؤثر در درمان آکنه می‌باشد.

*توصیه شما به افراد مبتلا به آکنه کدام است؟
چون ضایعات آکنه (خصوصاً در نواحی صورت) ممکن است بد شکل باشند و بعد از درمان نیز جوشگاه‌های بدشکلی در صورت بیمار به جا بگذارند، باید بیماران تحت نظر پزشک باشند و حتماً دارو را کامل مصرف کنند و خودسرانه قطع نکنند و متوجه باشند که درمان این بیماران طولانی مدت است. از کرم‌های چرب کمتر استفاده کنند. از صابون‌های غیربهداشتی و غیراستاندارد استفاده نکنند و در صورت ایجاد علایمی مانند پرمویی، رشد موهای زاید و اختلال در دوره قاعدگی آزمایشات لازم را انجام دهند. این افراد باید به پذیرش طولانی مدت درمان معتقد باشند.

*توصیه شما کدام است؟
نکته مهم در درمان جوش‌های صورت، کتف و کمروی که به جوش غرور نیز معروف است، ادامه روند درمانی می‌باشد، به علت اینکه در درمان‌های کوتاه مدت، بهبودی مناسب و خوبی حاصل نمی‌شود. اگر هم بهبودی ظاهری ایجاد گردد، با قطع درمان، سریعاً بیماری برگشت می‌کند. ایشان باید به طور مرتب تحت نظر پزشک باشند و دوره درمان را به صورت کامل طی کنند. حوصله به خرج دهند و تا زمانی که پزشک تشخیص می دهد درمان همچنان ادامه داشته باشد. این خانم احتمالاً درمان را به صورت کوتاه مدت انجام داده است، البته ضایعات در تنه و اندام‌ها معمولاً دیرتر از ضایعات صورت بهبود می‌یابند و ایشان اطمینان داشته باشند با مصرف مداوم دارو و تحت نظر پزشک می توانند بهبود یابند.

دکتر رضا محمدرباطی- متخصص بیماری‌های پوست و مو