علل نازايي در زن از چند زاویه

علل در زنان به ترتيب شيوع عبارتند از :

۱ ـ اختلالات مربوط به لوله هاي رحمي

۲ ـ عدم تخمك گذاري (اختلالات مربوط به تخمدان)

۳ ـ اختلالات گردن رحم

۴ ـ آندومتريوز

۵ ـ علل رحمي

اختلالات مربوط به دهانه رحم :

دهانه رحم و ترشحات آن در تغذيه، ذخيره ، رهايي تدريجي اسپرم ها به قسمتهاي بالاتر و محافظت اسپرم ها از محيط اسيدي نقش مهمي دارد. ترشحات دهانه رحم در حوالي تخمك گذاري تحت تاثير هورمون استروژن افزيش يافته سيال و شفاف شده و خاصيت كششي زيادي به خود مي گيرد. براي تشخيص و ارزيابي علل دهانه رحم از تست PCT استفاده مي شود . (روش انجام اين تست به اين ترتيب است كه در حوالي تخمك گذاري زوجين پس از ۲ روز خودداري از نزديكي اقدام به تماس جنسي نموده و پس از ۶‌ـ ۱۰ ساعت از نزديكي نمونه هايي از دهانه داخلي و خارجي رحم تهيه شده و در زير ميكروسكوپ بررسي مي شود. وجود بيش از ۱۰ اسپرم در هر ميدان ميكروسكوپي با تحريك بيش از ۵۰ درصد طبيعي و مطلوب است) شايعترين علت نازايي ناشي از اختلالات گردن رحم كاهش ترشحات طبيعي است.

آندومتريوز :

وجود بافت رحمي در هر نقطه اي خارج از محل طبيعي (رحم) را آندومتريوز مي گويند كه بجز طحال در تمام بافتهاي بدن ممكن است بوجود آيد. شايعترين محل گرفتاري آن لگن و تخمدانها است.

در كل ۱ ـ۲ درصد زنان به اين بيماري مبتلا هستند.شيوع سني آن ۴۵ ـ ۲۵ سالگي است و حدود ۱۰ درصد زنان در سنين باروري و ۴۰ ـ ۲۵ درصد زنان نازا به آن گرفتار مي باشند.

علائم بيماري :

علائم و نشانه هاي بيماري بسيار متغير بوده و بر حسب محل گرفتاري و شدت بيماري متفاوت است.

يكي از علائم اين بيماري قاعدگي دردناك است. درد يك روز قبل از خونريزي شروع شده و حدود سه روز تداوم مي يابد. تجويز داروهاي رايج جهت تسكين درد ،‌ در اين موارد بي اثراست. از علائم ديگر اين بيماري مي توان به مقاريت دردناك و نيز نازايي اشاره كرد. در مواردي كه آندومتريوز خارج لگني وجود دارد علائم گوارشي ( دردهاي كرامپي ، وجود خون در مدفوع ، نفخ شكم ، اسهال يا يبوست) و يا ريوي (خلط خوني يا سرفه) وابسته به عادت ماهانه و دوره اي تظاهر مي كند.

تشخيص قطعي آندومتريوز تنها با لاپاراسكوپي يا جراحي و انجام نمونه برداري ميسر است. سونوگرافي كمكي در تشخيص بيماري نمي كند. هدف از درمان بيشتر تسكين درد بيمار و يا برطرف كردن نازايي است كه بوسيله درمان دارويي يا جراحي و يا توام صورت مي گيرد.

در صورت وجود آندومتريوز شديد و مقاوم به درمانهاي طبي ، آندومتريوز تخمدان بيش از يك سانتي متر و يا چسبندگي انتشار وسيع بافت مبتلا بايد اقدام به جراحي و برداشت بافت ناحيه مبتلا نمود.

نكته : لكه بيني قبل از شروع خونريزي ماهيانه مي تواند از علائم آندومتريوز است.

يكي از احتمالات قاعدگي دردناك پس از ۲۰ سالگي آندومتريوز است.

عدم تخمك گذاري در سندرم تخمدان پلي كيستيك :

حدود ۳ درصد افراد در سنين باروري به اين بيماري مبتلا بوده و علت آن نيز بطور كامل شناخته نشده است. در اين بيماري فوليكولهاي اوليه تخمدان ها تكامل نيافته و تخمك گذاري رخ نداده و كيستهايي به اندازه ۷ ـ ۴ ميلي متر ايجاد مي شود.

علائم و نشانه هاي اين بيماري :

در فرم كلاسيك اين بيماري مقطع قاعدگي يا قاعدگي كاملاً نامنظم ، نازايي ، پرمويي يا هيرسوتيسم و چاقي و آكنه و بزرگي دو طرفه تخمدان پر از كيست است. ازعلائم ديگر آن مي توان به ضايعات پوستي رنگي اشاره نمود. اين ضايعات پوستي قهوه اي مايل به سبز و قرينه اي هستند كه در لمس ظريف به صورت مخمل حس مي شوند و بيشتر مناطق گردن ، زير بغل و كشاله ران را گرفتار مي كند. همچنين ممكن است با افزايش هورمونهاي جنسي مردانه علاوه بر پر مويي و ايجاد موهاي زايد كلفت شدن صدا و ريزش موهاي شقيقه ها و نيز عضلاني شدن اندامها را نام برد.

درمان بيماران مبتلا به تخمدان پلي كيستيك PCO وابسته به نياز و شكايت بيمار بوده و داراي سه جنبه اصلي است كه هر درمان خاص خود را مي طلبد و شامل درمان پرموئي و آكنه درمان عدم تخمك گذاري و در نتيجه نازايي است. غالباً تشخيص PCO از روي شرح حال و معاينه باليني است. در ۵۰ درصد بيماران مي توان بزرگي تخمدان ها را در معاينه فيزيكي كشف كرد.

سطح هورمونها تقريباً نرمال است. ثبت دماي پايه بدن عدم تخمك گذاري را تائيد مي كند. اخيراً روش تشخيص مورد قبول سونوگرافي و لاپاراسكوپي است.

بررسي وضعيت تخمك گذاري :

براي بررسي وضعيت تخمك گذاري چند روش وجود دارد كه ساده ترين آنها ثبت درجه حرارت پايه بدن است. در صورت وجود تخمك گذاري درجه حرارت پايه بدن ۰.۶ ـ ۰.۴ درجه سانتي گراد در طي ۲۴ ـ ۱۲ ساعت پس از تخمك گذاري افزايش مي يابد. ولي دقت و صحت اين روش بسيار كم است. لذا در مواردي كه شك به عدم تخمك گذاري وجود دارد بايد از طريق اندازه گيري پروژسترون و يا استراديول و lh سرم تشخيص را قطعي نمود.

اختلالات مربوط به لوله هاي رحمي :

عفونتهاي لوله هاي رحمي خصوصاً سل TB از علل مهم و اساسي نازايي با علل لوله اي بوده و بايستي درمان مناسب صورت گيرد. گاهي نيز به دليل جراحي هاي قبلي يا حاملگي هاي داخل لوله اي چسبندگي در لوله هاي رحمي وجود دارد. در هر صورت اختلالات مربوط به لوله هاي رحمي از طريق جراحي قابل اصلاح هستند.

shamimm.com