برنامه ريزي براي بارداري

 

روش زندگي شما، سلامت كودك و شما را تحت تاثير قرار مي دهد. با برنامه ريزي پيش از بارداري، مي توانيد اتفاقات را پيش بيني كنيد؛ در انتظار پيشامدهاي خوب باشيد و اگر واقعه ناخوشايند رخ داد براي مقابله با آن آماده باشيد.

 

اغلب زنان زماني متوجه بارداري خود مي شوند كه 1 تا 2 ماه از شروع حاملگي گذشته است و معمولا زماني كه به پزشك خود مراجعه مي كنند 2 يا 3 ماهه باردار هستند. اولين 12 هفته بارداري از اهميت زيادي برخوردار است، زيرا در اين زمان اعضا و دستگاههاي اصلي بدن كودك ساخته مي شوند. پيش از آنكه متوجه بارداري خود شويد و يا به پزشكتان مراجعه كنيد، اتفاق هاي مهم بسياري ممكن است روي دهند. آمادگي براي بارداري به معني آمادگي جسماني و روحي براي بارداري است. در گذشته بيشتر بر بهداشت و سلامتي در طي دوران بارداري تاكيد مي شد اما امروزه اكثر متخصصين معتقدند كه بايد از مدتي قبل از بارداري به سلامت پدر و مادر آينده توجه داشت. آماده كردن اوضاع كلي زندگي و بخصوص بدنتان با سلامت عمومي مناسب مي تواند به شما كمك كند تا يك بارداري لذتبخش و يك كودك سالم داشته باشيد. در اينجا موارد مهمي كه بهتر است پيش از باردار شدن در نظر داشته باشيد ذكر شده است. مي توانيد از آن پرينت بگيريد تا در فرصتهاي مناسب با هم آنرا مرور كنيد.

 

با استفاده از جدول، چرخه قاعدگي خود را ثبت كنيد. براي بررسي چرخه باروري خود مي توانيد حداقل دو ماه زمان شروع قاعدگي را يادداشت كنيد. اگر قاعدگي نامنظم داريد بايد ماههاي بيشتري اين كار را انجام دهيد يا براي تعيين زمان تخمك گذاري از يكي از روشهاي اندازه گيري دماي بدن يا ترشحات واژن استفاده كنيد.

از سلامت بدن خود مطمئن شويد تا نگران خطرات آنها در طول بارداري نباشيد:

مصرف فوليك اسيد را آغاز كنيد. روزانه mcg 400 از اين دارو توصيه مي شود. فوليك اسيد از بروز اختلالات مادرزادي مغز و نخاع- كه اختلالات لوله عصبي ناميده مي شوند- پيشگيري مي كند. همچنين مشخص شده است كه پايين بودن سطح فوليك اسيد در بدن، خطر سقط را افزايش مي دهد. لازم است كه قبل از بارداري مصرف فوليك اسيد را آغاز كنيد، چرا كه بيشترين تاثير مثبت فوليك اسيد در 28 روز نخست بارداري است. از آنجا كه ممكن است ندانيد چه زماني باردار مي شويد، بهتر است همزمان با توقف روشجلوگيري از بارداري و در دوراني كه سعي مي كنيد باردار شويد، مصرف آن را آغاز كنيد.

اگر دچار كمخوني هستيد آنرا درمان كنيد. شايد لازم باشد كه از پزشك خود بخواهيد تا سطح آهن بدن شما را بررسي كند؛ نبايد پيش از بارداري از كمبود آهن رنج ببريد. كمبود آهن در بارداري ممكن است موجب شود تا بيش از آنچه كه رايج است، در دوره بارداري احساس خستگي كنيد. بعلاوه شما بايد ذخيره آهن مناسبي براي جنين و زايمان داشته باشيد.

حداقل 3 ماه پيش از باردار شدن به وزن ايده آل بدن خود برسيد. وقتي كه باردار مي شويد، سلامت كودك تا حد زيادي به متعادل بودن وزن بدن شما بستگي دارد.

سعي كنيد با دوري گزيدن از عفونت ها، سالم باقي بمانيد. دست هايتان را مرتب بشوييد، از كس ديگري بخواهيد سطل زباله را خالي كند، و از قرار گرفتن در شرايطي كه خطر عفونت به همراه دارند پرهيز كنيد.

از تماس با مواد شيميايي مضر در خانه و محل كار اجتناب كنيد.

گروه خون خود و پدر كودكتان را بدانيد و با هم سابقه بيماري هاي خانوادگي هر يك را يادداشت كنيد.

به پزشك مراجعه كنيد تا اگر لازم مي داند برخي از آزمايشات و يا در صورت لزوم واكسيناسيون را پيش از بارداري انجام دهد. در مورد تمام داروهايي كه به صورت مرتب مصرف مي كنيد صحبت كنيد و مطمئن شويد كه تمام بيماري هاي مزمن شما تحت كنترل قرار دارند.

به دندان پزشك مراجعه كنيد تا از وضعيت سلامت دندانهايتان مطلع شويد. بهتر است پوسيدگي ها قبل از آغاز بارداري ترميم شوند و بيماري هاي لثه بايد تحت كنترل باشند. وجود بيماري لثه در دوران بارداري خطر به دنيا آمدن كودكي با وزن پايين را افزايش مي دهد.

اگر روش جلوگيري از بارداري خود را متوقف كرده ايد، براي انجام هر آزمايش يا تصويربرداري – مانند عكس هاي راديولوژي – مسوول مربوطه را در جريان قرار دهيد.

شيوه زندگي خود را بهبود بخشيد. شروع كردن برخي از اين موارد در طول بارداري دشوارتر است. سعي كنيد پيش از بارداري به آنها بپردازيد:

يك برنامه منظم ورزشي را آغاز كنيد و آن را ادامه دهيد. انجام يك فعاليت بدني متعادل پيش از بارداري و ادامه آن در طول بارداري، به شما كمك شاياني مي كند.

يك شيوه تغذيه سالم در پيش بگيريد. غذاهايي مصرف كنيد كه تازه و سرشار از مواد مغذي هستند و از تهيه بهداشتي و مناسب آنها مطمئن هستيد.

اگر سيگار مي كشيد حتما از حالا براي ترك آن اقدام كنيد و تا حد امكان از قرار گرفتن در معرض دود دخانيات پرهيز كنيد.

اگر الكل مصرف مي كنيد، بطور جدي آنرا كنار بگذاريد و از نوشيدن نوشابه هاي الكلي حتي بطور تفريحي و در ميهمانيها بپرهيزيد.

سعي كنيد تا جايي كه ممكن است عوامل استرس زا و غير ضروري زندگي خود را كاهش دهيد.

وضعيت بيمه سلامت خود را كنترل كنيد. برنامه هاي آينده زندگي مشتركتان (مانند تحصيل، شغل، مسافرت و … ) را در صورت بارداري و داشتن فرزند مد نظر قرار دهيد.

 

متوقف كردن روشهاي جلوگيري از بارداري

 

احتمال دارد شما نيز مانند بسياري ديگر زمان زيادي از بزرگسالي خود را صرف اين كرده باشيد كه براي باردار نشدن چه بايد كرد! حال وقت آن رسيده كه فارغ از هر روش جلوگيري از بارداري باشيد. ممكن است لازم باشيد نكاتي را در مورد ترك روش جلوگيري كه اتخاذ كرده بوديد بدانيد؛ بعضي از افراد دوست دارند بدانند بعد از ترك يك روش چه مدت نبايد يا نمي توانند باردار شوند. در اينجا به برخي از اين موارد بر حسب شيوه جلوگيري از حاملگي اشاره مي كنيم:

 

روشهاي طبيعي جلوگيري از بارداري

براي باردار شدن بعد از استفاده از هر يك از روشهاي طبيعي و سنتي جلوگيري از بارداري مانند خروج قبل از انزال يا امتناع دوره اي از مقاربت با استفاده از تقويم قاعدگي يا درجه حرارت بدن، تنها كاري كه بايد انجام دهيد اين است كه ديگر آنرا انجام ندهيد؛ بدن شما آماده بارداري است. بخصوص اگر از يكي از روشهاي امتناع دوره اي استفاده مي كنيد و يا قاعدگي كاملا منظمي داريد با توجه به شناختي كه از سيكل قاعدگي و زمان تخمك گذاري خود داريد شانس بارداري شما افزايش خواهد يافت.

 

روشهاي ايجاد مانع (Barrier)

در اين نوع روشهاي جلوگيري از بارداري از يك مانع يا سد مكانيكي جهت جلوگيري از تلاقي اسپرم و تخمك استفاده مي شود؛ مانند كاندوم مردانه، كاندوم زنانه، ديافراگم و اسفنج هاي واژن و كلاهك دهانه رحم (Cervical Cap). كليه اين وسايل تاثيري بر باروري شما نخواهند داشت؛ بنابراين اگر شما از يكي از اين روشها استفاده مي كنيد و تصميم به باردار شدن داريد كافيست استفاده از آن را متوقف كنيد. حتي برخي از مواد اسپرم كش (مانند كف و ژل واژينال) كه بطور همراه با برخي از اين لوازم استفاده مي شوند در صورت بارداري هيچ تاثيري نامطلوبي بر جنين نخواهند داشت.

 

روشهاي هورموني تركيبي مانند قرص هاي خوراكي و چسب هاي ضد بارداري

در اين موارد نيز كاري كه بايد بكنيد عدم استفاده از آنهاست. مثلا اگر قرص مي خوريد و تصميم گرفته ايد كه باردار شويد، مي توانيد تا انتهاي سيكل صبر نكنيد و بسته قرصتان را كامل نخوريد. معمولا چند روز پس از قطع مصرف پريود مي شويد. در بسياري از خانمها تخمك گذاري و باروري بلافاصله پس از قطع دارو باز مي گردد. البته در برخي نيز ممكن است چند ماه طول بكشد تا تخمك گذاري اتفاق بيافتد. در واقع تخمك گذاري زماني اتفاق مي افتد كه عادات ماهيانه شما به وضعيت منظم مانند گذشته بازگردد.

 

با اين حال اغلب پزشكان پيشنهاد مي كنند كه پس از قطع مصرف قرص ها يا چسب هاي ضد بارداري، ابتدا صبر كنيد و حتي از يك روش غير هورموني (مانند طبيعي يا كاندوم) استفاده كنيد تا دو يا سه عادت ماهانه طبيعي پيدا كنيد و سپس باردار شويد. اگر بلافاصله پس از قطع اين فرآورده هاي ضد بارداري باردار شويد، تعيين زمان لقاح و نيز زمان زايمان دشوار خواهد بود. ممكن است اين امر در ابتدا مهم به نظر نرسد ولي در طول بارداري و بخصوص در انتهاي آن، اهميت خاصي پيدا مي كند.

 

قرصهاي پروژستين يا Minipill

اين قرصها حاوي مقدار كمي پروژسترون صناعي هستند كه بسرعت از بدن دفع مي شوند و اثر ضد بارداري آنها بيش از 24 ساعت پس از مصرف آخرين قرص باقي نخواهد ماند (به همين دليل است كه استفاده كنندگان بايد در دوران جلوگيري در مورد زمان مصرف آن نيز دقت كنند).

 

نورپلانت

اگر از نورپلانت استفاده مي كنيد بايد پس از برداشتن آن حداقل دو يا سه قاعدگي طبيعي داشته باشيد و سپس باردار شويد. ممكن است پس از برداشت نورپلانت چند ماهي طول بكشد تا قاعدگي شما به حالت طبيعي برگردد اما اين احتمال كمتر از روشهاي تزريقي ضد بارداري است. اگر بلافاصله پس از برداشت نورپلانت باردار شويد، تعيين زماني كه باردار شده ايد و نيز زمان زايمان دشوار خواهد شد.

 

دپو پروورا

نوعي هورمون پروژسترون است كه جهت جلوگيري از بارداري هر 12 هفته تزريق مي شود. مصرف آن را بايد 3 تا 6 ماه پيش از تلاش براي بارداري قطع كرد زيرا حداقل 13 هفته طول مي كشد تا تخمك گذاري اتفاق بيافتد. در بعضي موارد نيز تاخير در باروري يك سال يا بيشتر به طول مي انجامد اما بطور متوسط 10 ماه بعد از آخرين تزريق فرد تخمك گذاري مي كند. بهتر است تا زماني كه حداقل دو يا سه قاعدگي طبيعي داشته باشد، صبر كنيد. اگر بعد از يكسال هنوز پريود رخ نداد با پزشك خود تماس بگيريد.

 

وسايل داخل رحمي يا IUD

اگر از آي. يو. دي استفاده مي كنيد، بايد آن را پيش از اقدام به بارداري برداريد.. اين كار را مي توانيد در هر زمان از سيكل قاعدگي انجام دهيد، با اين حال متخصصين معتقدند بهترين زمان براي خارج كردن آي. يو. دي هنگام عادت ماهانه است و در سيكل بعد وضعيت قاعدگي و تخمك گذاري شما مانند قبل خواهد بود. اگر هر گونه علامتي دال بر وجود عفونت ناشي از آي .يو. دي داريد، پيش از تلاش براي بارداري حتما به مداواي آن بپردازيد

 

 

اسيد فوليك: پيشگيري از نقصهاي عصبي در جنين

 

چرا به اسيد فوليك نياز دارم؟

مصرف فوليك اسيد كه به آن فولات يا ويتامين B9 نيز گفته مي شود، يكي از موادي است كه سبب پيشگيري از بروز اختلالات در تكامل لوله عصبي در جنين مي شود؛ اتفاقي كه سالانه از هر 1000 بارداري ممكن است يكي را درگير كند. مطالعات نشان مي دهند كه مصرف فوليك اسيد طي بارداري موجب كاهش يا پيشگيري از بروز اختلالات عصبي در جنين مي شود كه ناشي از بسته شدن نامناسب لوله عصبي در اوايل بارداري است. برخي از اين اختلالات عبارتند از : اسپينا بيفيدا ( باز باقي ماندن قاعده مهره ها كه سبب نمايان شدن نخاع و اعصاب مي شود)؛ انانسفالي (عدم وجود مغز و نخاع به صورت مادرزادي)؛ و انسفالوسل (بيرون زدگي مغز داخل حفره اي در جدار جمجمه). در مادراني كه يك ماه پيش از باردار شدن مقدار دوز پيشنهاد شده (400 ميكروگرم روزانه) اسيد فوليك را مصرف كرده و آنرا تا پايان سه ماهه اول ادامه داده اند وقوع اين بيماريها در جنين كمتر گزارش شده است. همين يك دليل كافيست تا هر خانم باردار حتي پيش از بارداري مصرف اين ماده را آغاز كند. به علاوه برخي از مطالعات نيز افزايش احتمال وقوع سقط، شكاف لب يا كام، اختلالات اندامها و انواع خاصي از اختلالات قلبي را در نوزادان مادراني كه به نظر مي رسيده در طول بارداري به اندازه كافي فوليك اسيد مصرف نكرده اند، نشان داده است.

 

بدن شما براي ساختن، ترميم و عملكرد مناسب DNA به اين ماده غذايي نياز دارد. DNA نقشه ژنتيك ما را تشكيل مي دهد و سنگ بناي اوليه سلولهاست، بنابراين در وضعيت بارداري كه سلولها بشدت در حال تكثير و رشد هستند به مقدار زيادي اسيد فوليك نياز خواهد بود. از سوي ديگر اسيد فوليك در يك روند متابوليك پيچيده ديگر نيز نقش دارد كه در آن يك اسيد آمينه به نوع ديگري تبديل مي شود و در صورت كمبود فولات در بدن ممكن است ازدياد آن منجر به اختلالاتي در لخته شدن خون، جدا شدن جفت، سقط هاي مكرر و مرده زايي شود. در آخر اينكه فوليك اسيد در ساخته شدن گلبولهاي قرمز خون هم نقش دارد و كمبود فوليك اسيد موجب بروز كم خوني در مادر نيز مي شود. ممكن است در چند قلويي ها و يا هنگامي كه مادر نياز بيشتري به اين ماده دارد (مانند بيماري كرون يا اعتياد به الكل)، مصرف فوليك اسيد اضافي ضرورت پيدا كند.

 

علائم كمبود اين ماده چيست؟

علائم ناشي از كمبود اسيد فوليك ممكن است بصورت مخفي باشد و علائم اختصاصي براي تشخيص آن وجود نداشته باشد. ممكن است فرد دچار اسهال، كاهش اشتها، از دست دادن وزن، ضعف، زخم در دهان و زبان، سردرد، تپش قلب و تحريك پذيري شود. اگر مقدار كمبود اسيد فوليك در بدن شما در حد خفيف باشد حتي ممكن است هيچ علامت بارزي نداشته باشيد، در حاليكه تاثير نامناسب بر جنين در حال رشد و تكامل بسيار قابل توجه و وخيم خواهد بود. به همين دليل است كه همه زنان در سنين باروري بايد اسيد فوليك مصرف كنند حتي اگر به نظر مي رسد از نظر سلامتي مشكلي ندارند.

 

به چه مقدار اسيد فوليك نياز دارم؟

يك ماه قبل از اينكه اقدام به شروع بارداري كنيد، بايد روزانه 400 ميكروگرم اسيد فوليك را براي كاهش خطر اختلالات لوله عصبي در جنين مصرف كنيد. تكامل لوله عصبي از حدود هفته سوم پس از لقاح آغاز مي شود و اين ممكن است همزمان با وقتي باشد كه شما تازه از بارداري خود با خبر شده ايد. از آنجا كه نسبت زيادي از بارداري ها ممكن است بدون برنامه ريزي قبلي اتفاق افتد صاحب نظران بهداشت عمومي معتقدند كه كليه زنان در سنين باروري بهتر است بطور روزانه اسيد فوليك مصرف كنند.

 

از زماني كه شما باردار مي شويد اين مقدار حتي افزايش مي يابد و شما بايد روزانه 600 ميكروگرم تا 1 ميلي گرم اسيد فوليك مصرف كنيد. از آنجا كه اسيد فوليك يك ويتامين محلول در آب است، بدن مقادير بيشتر از نياز را دفع مي كند و به همين دليل نيز براي مدت زيادي در بدن ذخيره نمي شود و بايد هر روز آن را جايگزين كرد.

 

يك مطالعه نشان داده است كه ميزان فولات در خون زنان باردار چاق كمتر از زنان لاغر و كوچك جثه است و همچنين احتمال بروز اختلالات لوله عصبي در نوزادان مادران چاق بيشتر است. اما هنوز رابطه قطعي ميان اين دو موضوع كاملا مشخص نشده است.

 

خانمهايي كه داراي فرزندي با اختلال لوله عصبي هستند ريسك بالاتري دارند تا در بارداري بعدي نيز اين مساله براي جنين بوجود آيد. بنابراين به اين گروه از زنان باردار توصيه مي شود كه حدود ده برابر افراد عادي يعني روزانه 4 ميليگرم اسيد فوليك مصرف كنند و مانند سايرين مصرف آنرا از يك ماه قبل از بارداري شروع كرده و تا حداقل پايان سه ماهه اول بارداري ادامه دهند.

 

آيا لازم است كه قرصهاي مكمل ويتاميني مصرف كنم؟

قطعا شما به مصرف روزانه اسيد فوليك بصورت قرص مكمل نياز داريد. حتي اگر فردي باشيد كه از ميوه ها و سبزيجات تازه به اندازه كافي مصرف مي كنيد بهتر است اين ماده را بصورت قرص نيز به تغذيه روزانه خود اضافه كنيد. اگر تهوع اوايل بارداري مانع از مصرف مرتب ويتامينهاي مخصوص اين دوره مي شود حداقل مي توانيد قرص اسيد فوليك را بطور جداگانه تهيه كرده و با توجه به كوچك بودن آن به سادگي ميل نمائيد.

 

بهترين منابع غذايي آن كدامند؟

برخي فرآورده هاي غلات مانند برخي انواع آرد، غلات مورد مصرف در صبحانه و پاستاها با فوليك اسيد غني مي شوند. اتخاذ يك رژيم غذايي متعادل مي تواند به شما در رفع نياز به اسيد فوليك كمك كند. مصرف روزانه يك فنجان غلات غني شده با صبحانه همراه شير و نوشيدن يك ليوان آب پرتقال مي تواند نيمي از نياز روزانه شما به فوليك اسيد را برآورده كند. برخي مواد ديگر كه به صورت طبيعي حاوي اسيد فوليك هستند عبارتند از : ميوه ها مانند پرتقال و توت فرنگي، بنشن مانند عدس، مخمر آبجو، سويا، فرآورده هاي غلات و سبزيجات با برگ هاي سبز تيره مانند كلم بروكلي، نخود فرنگي و مارچوبه.

منبع معتبر: نی نی سایت ninisite.com