اطراف پلك‌ها و دور لب‌هایش چین و چروك‌های ریزی افتاده است كه با هر بار نگاه در آیینه، بیرحمانه گذر سال‌های عمر را به رخ او می‌كشند. چین‌های خفیف پیشانی‌اش هر سال عمیق‌تر می‌شوند. دیگر از آن لطافت و زیبایی پوست خبری نیست. چین و چروك‌های پوست بویژه صورت، گویی نمادی هستند از گذر عمر و پر شدن آهسته انتهای دوران زندگی. این چین و چروك‌ها دیر یا زود، روی پوست انسان‌ها نقشی از گذر ایام خواهند زد. برای برخی دیرتر و برای برخی زودتر.

محافظت از پوست بویژه در آستانه فصل گرما كه آسیب‌های بیشتری در انتظار پوست ماست، اولویت زیادی دارد.

پوست انسان، خارجی‌ترین قسمت بدن است كه از لایه‌های مختلفی تشكیل شده است. كراتین یا لایه شاخی كه لایه خارجی پوست به حساب می‌آید، ضخیم‌ترین ناحیه بدن محسوب می‌شود كه در معرض پوسته‌ریزی‌های روزانه قرار دارد. این لایه از فقدان آب بدن پیشگیری می‌كند و سدی در برابر بسیاری از مواد شیمیایی و باكتری‌ها به حساب می‌آید.

ملانین یا رنگدانه پوست نیز همزمان به عنوان یك ماده ضدآفتاب عمل می‌كند. خاصیت فنری و كشانی پوست به دلیل وجود بافت ارتجاعی آن است كه البته این بافت‌ها با افزایش سن، خاصیت كشانی خود را از دست می‌دهند و این مساله باعث ایجاد چین و چروك‌های پوستی می‌شود.

آخرین تحقیقات محققان نشان می‌دهد پوست خانم‌ها با بالا رفتن سن بسیار زودتر از پوست مردان چروك می‌شود. علل مختلفی در زمینه پیری پوست وجود دارد كه یكی از مهم‌ترین آنها، پیری پوست در نتیجه افتادگی پیشرونده بافت نرم صورت است.

در این تئوری گفته‌ می‌شود كه با افزایش سن، بافت‌های نرم صورت به سمت پایین افتادگی پیدا می‌كنند و باعث ایجاد چین و چروك‌های صورت در افراد مسن می‌شوند.

چین و چروك‌ در پوست زنان، اغلب در میانه دهه چهارم زندگی ظاهر می‌شود. این روند در افراد سیگاری و كسانی كه بدون استفاده از كرم‌های ضدآفتاب در دهه‌های اولیه زندگی در معرض تابش نور آفتاب قرار گرفته‌اند، مشخص‌تر است.

در نیمه دوم دهه چهارم زندگی، بازسازی سلول‌های پوست در زنان آهسته‌تر می‌شود و در نتیجه، شیارهای پوستی عمود بر خطوط فعالیت عضلات شكل می‌گیرند.

اگر صدمه ناشی از آفتاب ادامه پیدا كند و اگر مراقبت از پوست چندان مطلوب و مناسب نباشد، پوست چروك و نازك می‌شود.

بنابراین وقتی پوست در برابر نیروهای كششی یا فشاری بر اثر كاهش یا افزایش سریع وزن یا بروز استرس‌ها قرار می‌گیرد، دچار افتادگی می‌شود.

پس از دهه چهارم زندگی، میزان سوخت و ساز بدن با افزایش سن كمتر می‌شود. در این سنین، بیشتر زنان حتی اگر همان رژیم سالم و فعالیت ۲۰ سالگی خود را حفظ كنند، باز هم براحتی چاق می‌شوند. افزایش نسبت چربی در پوست صورت همراه با افزایش آن در دیگر نقاط بدن در محدوده دهه چهارم زندگی آغاز می‌شود. این ذخایر چربی در شكم، باسن، ران‌ها، پهلوها، صورت، گردن، اطراف چشم‌ها، گونه‌ها و زیر چانه به وجود می‌آیند.

با شروع یائسگی و افت سطح هورمون استروژن، پوست كم‌كم قدرت ترمیم خود را از دست می‌دهد و خشك‌تر، شكننده‌تر و نازك‌تر می‌شود. وجود چین‌ها نتیجه نهایی این روند است. روند كندتری كه می‌تواند با پیری صورت مرتبط باشد، تحلیل بافت استخوانی قسمت قدامی صورت به دنبال پوكی استخوان است. بد نیست بدانید كه نیمی از زنان بالای ۵۰ سال از پوكی استخوان رنج می‌برند.

دندان‌ها نیز باعث نگهداری بافت‌های نرم سطح خود بوده و از دست دادن‌ آنها باعث شل شدن و تحلیل استخوان فك می‌شود كه این تغییرات در ایجاد پیری صورت موثرند.

● راه‌‌های مقابله با چین و چروك پوست‌

در هر دوره از تاریخ و در هر قوم و قبیله‌ای ترفندهای موفق و ناموفق بسیاری برای زیبایی پوست صورت اندیشیده شد؛ ترفندهایی كه به بهای از دست دادن زیبایی طبیعی پوست به كار می‌رفت.

مد شدن پوست‌‌های رنگ پریده از سوی ملكه الیزابت اول و استفاده از تركیب زرده‌ تخم‌مرغ، سرب و سركه برای ساختن كرم‌‌های پوستی تلاشی بود كه باعث می‌شد صورت زنان به كمك استفاده از این معجون، صاف و درخشان به نظر برسد.

اما مسلم است كه هرگز نمی‌توان زمان را متوقف كرد و تاثیر آن را روی ظاهر و پوست خود منكر شد.

پوست انسان مانند دیگر اعضای و بافت‌ های بدن دچار تغییر می‌شود، اما به عقیده متخصصان با مراقبت صحیح از پوست و حفظ آن در مقابل تاثیر مخرب نور خورشید و موادی كه باعث تحریك پوست می‌شوند و با بهره‌گیری از یك رژیم غذایی سالم و متعادل می‌‌توان از پوستی به مراتب شاداب‌تر و سالم‌تر برخوردار شد.

متخصصان پوست توصیه می‌كنند روزانه ۷ تا ۸ لیوان آب بنوشید و مقدار زیادی میوه و سبزی در برنامه غذایی خود بگنجانید و خواب كافی را نیز از یاد نبرید.

پوست بدن از لا‌یه‌های متعددی تشكیل شده است كه هر یك از آنها مسئولیت مهم و ویژه‌ای را در حفاظت بدن ما برعهده دارند. برای حفظ سلا‌مت پوست نیازمند توجه به تمامی این لا‌یه‌ها هستیم. شكل برش عرضی از ساختار پیچیده پوست بدن انسان را نشان می‌دهد.همچنین براساس تحقیقات انجام شده، ورزش و آرامش اعصاب دوای درد پیری زودرس است.

دكتر فرهاد ملك‌زاده متخصص پوست و مو به خبرنگار جام‌جم می‌گوید: بافت‌های كلاژن زیرپوست بر اثر مسائل محیطی، ژنتیك و گذشت زمان دچار تخریب و فرسودگی می‌شوند و چروك‌هایی را بویژه در صورت ظاهر می‌كنند.

معمولا در حدود ۳۰ سالگی، چین‌ها در صورت ظاهر می‌شوند و هر دهه پس از ۳۰ سالگی بین ۶ تا ۱۰ درصد از ضخامت پوست كاسته شده و پوست به طور ناخودآگاه حالت آویختگی پیدا می‌كند و پیری و چروكیدگی در آن ظاهر می‌شود.

وی ادامه می‌دهد: عوامل مختلفی مانند نورخورشید، سن، ژنتیك و حركات ارادی و غیرارادی پوست مانند خنده،‌گریه و اخم روند پیری پوست را تسریع می‌كنند و افرادی كه زیاد چهره خود را جمع و باز می‌كنند و كسانی كه روی صورت می‌‌خوابند در معرض ایجاد چین و چروك‌های بیشتری هستند.

ملك‌زاده معتقد است: نورخورشید یك عامل سرطان‌زاست كه باعث شكسته شدن بافت‌های كلاژن و آلاستین در زیر پوست و در نتیجه باعث نازكی و شل شدن پوست می‌شود؛ البته طیف ماوراء بنفش آن به مراتب خطرناك‌تر است و اثرات مخرب بیشتری برپوست انسان دارد.

این استاد دانشگاه علوم پزشكی شهید بهشتی با بیان این كه افراد سفید پوست بیشتر در معرض سوختگی ناشی از آفتاب قرار دارند، می‌گوید: محیط‌های آلوده و دود سیگار نیز باعث پیری زودرس پوست می‌شوند.

● ضد آفتاب فراموش نشود

اگر چه بسیاری از ما به گرم شدن هوا به فكر استفاده از كرم‌های ضد آفتاب می‌‌افتیم اما باید گفت استفاده از این كرم‌ها نه فقط در زیر نورخورشید، بلكه در هوای ابری و در سایه هم لازم است.

براساس تحقیقات دانشمندان، بین ۶۰ تا ۸۰ درصد از تابش نورخورشید می‌‌تواند از لایه‌های ابر نیز گذشته و به بدن یك شناگر در عمق ۳۰ سانتی‌متری آب استخر یا دریا برسد. استفاده نكردن از كرم‌ها به مرور زمان آثار مخرب و پایداری روی پوست برجا خواهد گذاشت و باعث ایجاد چین و چروك و پیری در سطح پوست خواهد شد.

ملك‌زاده دراین‌خصوص می‌گوید: باید از كودكی حتی از ۲ تا ۳ سالگی از ضد آفتاب استفاده و از مواجهه مستقیم و طولانی مدت با نور خورشید خودداری و از حمام آفتاب پرهیز كرد.

او ادامه می‌دهد استفاده از مرطوب‌ كننده‌ها را نباید فراموش كرد. بهتر است تا حد ممكن هوای محیط، زندگی و كار را مرطوب نگه داشت و از خوابیدن روی صورت خودداری كرد.

این متخصص پوست و مو درخصوص استفاده از كرم‌های دور چشم برای پیشگیری از چین و چروك گفت: پوست دور چشم بسیار ظریف و لطیف است و به علت حركات پلك بر اثر خنده، خشم و … طی سال‌ها دچار چروكیدگی می‌شود، البته در این‌خصوص آفتاب تاثیر زیادی ندارد، چون پوست اطراف چشم در سایه قرار دارد. در برخی افراد هم‌تیرگی دور چشم، ناشی از عوامل ارثی است. با این حال كاهش وزن، انجام كارهای چشمی و كم‌خوابی باعث تشدید این تیرگی‌ها می‌شود و در عمل، كرم‌های دور چشم در این زمینه موثر نیستند. تنها استفاده از كرم‌های مرطوب‌كننده دور چشم به‌طور نسبی مانع چروكیدگی اطراف چشم می‌شود.

ملك‌زاده افزود: ماسك‌های گیاهی و شیمیایی باعث ورم نسبی پوست صورت و بسته شدن منافذ و پاك شدن آن می‌شوند؛ البته همه اینها به‌طور موقت و گذراست و به شكل نسبی كمك‌كننده است.

● تاثیر كرم‌های لایه‌بردار

كرم‌های لایه‌بردار، یكی دیگر از محصولاتی هستند كه بسیاری از افراد برای رهایی از پوست ناسالم و دچار چین و چروك به آنها متوسل می‌شوند. این كرم‌ها معمولا برای برداشتن سلول‌های مرده پوست و تمیز كردن منافذ آن برای تهویه و اكسیژن‌رسانی كاربرد دارند و باعث فرم‌دهی، روشن شدن و تمیز شدن پوست می‌شوند.

علاوه بر این، كرم‌های لایه‌بردار معمولا خاصیت ضد چربی دارند و به همین دلیل از ایجاد جوش درگونه‌ها و پیشانی جلوگیری می‌كنند. برای این‌كه كرم بتواند از راه منافذ پوست وارد شده و باعث از میان رفتن سلول‌های ملانین غیر طبیعی و تغییر شكل یافته شود، لازم است هنگام استفاده از این كرم‌ها پوست كاملا تمیز شود.

● … و اما درمان

امروزه روش‌هایی برای از میان بردن و كاهش چین و چروك‌ها وجود دارد كه به‌طور كلی از آنها با عنوان روش‌های جوان سازی پوست یاد می‌كنند.

در یك تعریف اجمالی می‌توان گفت جوان‌سازی پوست به مجموعه روش‌هایی گفته‌ می‌شود كه با كمك آنها چهره فرد چند سال جوان‌تر می‌شود. ازجمله روش‌ها می‌توان به تزریق بوتاكس، لیزر، لیفتینگ، تزریق ژل، لایه‌برداری و… اشاره كرد.

نكته مهمی كه همه پزشكان در این حیطه بر آن تاكید می‌كنند داشتن نگاه منطقی مردم به جوان‌سازی پوست است.

 

رقیه نوری‌  

   

  تحلیل : روزنامه جام‌جم