غده پروستات چيست ؟

پروستات بخشي از عضو جنسي مرداست که به شکل و اندازه تقريبي گردو، زير مثانه قرار گرفته و مجراي خروجي آن را مطابق شکل احاطه کرده است .

 

 

نقش پروستات چيست ؟

 

نقش پروستات توليد مايع وروان کردن حرکت اسپرماتوزوئيدها به خارج است .

 

 

چرا انجام آزمايش پروستات ضرورت حياتي دارد؟

 

چون عوارض بيماريهاي پروستات دردناک و رنج آور است .

 

چون با تشخيص به موقع ، نتيجه درمان موفق تر خواهد بود.

 

 

بيماريهاي پروستات کدامند؟

 

مشکل عمده پروستات ، رشد نا متناسب ( هيپرپلازي خوش خيم ) آن است که از ٤٠ سالگي شروع به پيشرفت مي کند و ممکن است در سنين ٦٠ تا ٧٠ سالگي به بزرگي يک پرتقال برسد. تقريبا نيمي از مردان در دهه هفتاد سالگي عمر خود گرفتار هيپرپلازي پروستات مي شوند.

 

علت بروز اين بيماري به درستي مشخص نشده است ، ولي تغييرات هورموني يکي از عوامل موثر محسوب مي شود. هيپرپلازي پروستات خطر جاني ندارد و از نظر فعاليت جنسي نيز مشکلي بوجود نمي آورد . ولي کلا بيماري مزاحمي است مشکلات ادراري آن مانند احساس فشار در دفع و تخليه ادرار، قطع و وصل دردناک آن در حين تخليه و همچنين تکرر ادرار بخصوص شبها از عوارض عمده آن است . تشديد اين عوارض گاهي منجر به انسداد مجراي ادرار مي شود که بيمار را اجبارا روانه اورژانس مي کند. درمان هيپرپلازي پروستات با دارو و يا عمل جراحي امکان پذير مي باشد دومين بيماري التهاب حاد و مزمن پروستات است که در هر سني از دوران بلوغ به بعد اتفاق مي افتد.

 

نوع حاد التهاب ، اکثرا به علت آلودگي ميکروبي به طور ناگهاني و با شدت بروز مي کند بيماري با تب و لرزو احساس سرماخوردگي شروع شده و عوارضي شبيه هيپرپلازي پروستات دارد . بيمار از سوزش دفع و تکرر ادرار و همچنين درد کمر و فشار بين رانها و اطراف بيضه ها شکايت دارد. اين عارضه با کشت ادرار و تعيين و تجويز آنتي بيوتيک به سهولت درمان پذير مي باشد . التهاب پروستات گاهي به علل نامشخص با عوارضي ضعيف تربرگشت کرده و مزمن مي شود . دراين حالت کشت ادرار غالبا منفي است ولي افزايش گلبولهاي سفيد در ادرار ، وجود التهاب را تائيد مي کند . التهاب مزمن به سادگي التهاب حاد درمان پذير نمي باشد.

 

سرطان پروستات شايع ترين نوع سرطان در مردان بالاي ٥٠ سال است . معروفيت اين نوع سرطان نسبت به ساير سرطانها ، نه به علت خطرناک بودن آنست ، بلکه وجود روشهاي تشخيصي و امکان پيشگيري موفقيت آميز آن ، دليل برشهرت بيماري مي باشد . سرطان پروستات اکثرا کند رشد هستند و تا دهها سال مي توانند درداخل غده بدون بروز علائمي باقي بمانند. طبق آمار تهيه شده در آمريکا حدود ١٦ درصد مردان در طول عمر خودبا نوعي از سرطان کند رشد يا تند رشد روبرومي شوند . حدود نيمي از آنها بدون عارضه به زندگي ادامه مي دهند . ولي نيم ديگر گرفتار عوارض آن ميشوند که ازاين تعداد تنها ٣ نفر جان مي بازند علائم اوليه سرطان پروستات در مرحله

 

داخل غده اي که هنوز پيشرفت نکرده ، نيز شبيه هيپرپلازي و شامل تکرر ادرار و قطع و وصل جريان ادرار در موقع تخليه مي باشد.

 

 

سرطان پروستات چه کساني را تهديد مي کند؟

 

مردان مسن بيشتر در معرض ابتلا به سرطان پروستات قرار دارند. طبق آمارموجود ، احتمال بروز سرطان در سنين زير ٥٠ سال حدود ٧% است . در حاليکه در دهه ٧٠ سالگي به ٧٥% مي رسد. افراد بازمينه ارثي ، دومين گروهي هستند که معرض ابتلا مي باشند . کساني که ٢ تا ٣ نفر از بستگان نسبي و نزديک آنها سرطان پروستات داشته اند ، ١٠ برابر بيشتر از سايرين با خطر بيماري روبرو مي شوند . درگزارشاتي که اخيرا منتشر شده است ، به نظر مي رسد که روش زندگي و رژيم غدايي نا مناسب نيز از عوامل موثر در بروز سرطان باشد.

 

 

تشخيص سرطان پروستات چگونه انجام مي گيرد؟

 

در مراکز تخصصي ، اولين اقدامي که براي تشخيص سرطان پروستات به کار مي رود لمس انگشتي Digital Rectal Exam که بدين ترتيب حجم و استحکام غدد بررسي مي شود . البته تجربه عملي پزشک در اين روش ، نقش عمده اي در چگونگي تفسير آزمايش خواهد داشت .

 

اندازه گيري غلظت پي اس ا PSA خون نيز به عنوان تست تکميلي و تائيدي مورد استفاده قرار مي گيرد. پزشکان مي توانند آزمايش PSA مي توانند به تنهائي و يا همراه با DRE درخواست نمايند.

 

 

پي است ا ” PSA ” چيست ؟

 

PSA نوعي پر و تئين است که در سلولهاي غده پروستات توليد و وارد جريان خون مي شود. ترشح PSA در برخي از بيماران به طور طبيعي بيشتر از ديگران است . پزشکان غلظت خوني PSA زير ٤ ميکروگرم در ليتر را طبيعي به حساب مي آوردند و مقادير ٤ تا ١٠ و ١٠تا ٢٠ ميکروگرم را به ترتيب ” افزايش کم ‌”‌ و ” افزايش متوسط ” تلقي مي کنند و مقادير بيش از ٢٠ ميکروگرم در ليتر را ” افزايش زياد ” مي دانند.

 

در صورت بالا بودن PSA خون علاوه بر سرطان ، در موارد ديگري نيز از جمله هيپرپلازي پروستات و التهاب و عفونت آن و حتي ماساژ و فعاليتهاي جنسي و بعضي تحريکات فيزيکي افزايش مي يابد. از طرف ديگر چنانچه اشاره شد ، حدود ٨ تا ١٠ درصد نتايج غير طبيعي ” مثبت کاذب ” مي باشند . بنابراين تغييرات PSA بايد با نظر پزشک معالج تفسير شود و بيمار نبايد تنها با يک نتيجه غير طبيعي به اقدامات تهاجمي مانند بيوپسي و يا جراحي بپردازد.

 

 

چگونه ميتوان ضريب اطمينان اندازه گيري PSA را بالابرد؟

 

اعتماد به نتايج آزمايش PSA را مي توان با اندازه گيري سرعت افزايش آن نسبت به زمان ( PSA Velocity ) بالا برد. به اين معني PSA بيمار ، چند بار درفواصل زماني معين اندازه گيري مي شود . چنانچه افزايش آن تداوم داشته باشد، احتمال وجود سرطان بيشتر است . در اين صورت بيمار بايد تحت مراقبت مخصوص قرار گيرد.

 

روش ديگري که بهتر مي تواند وجود سرطان را از ساير بيماريهاي غير سرطاني تفکيک کند، اندازه گيري PSA آزاد خون ( f PSA ) و تعيين نسبت ان به PSA تام ( t PSA ) يعني نسبت ( f PSA ) /( t PSA ) مي باشد. اين نسبت در سرطان پروستات ، کمتر از بيماريهاي غير سرطاني است ، بنابراين نتايج آزمايشهائي که غلظت PSA تام در محدوده بين ٤ و ١٠ ميکروگرم در ليتر باشد و نتوان بيماري بدخيم را ازخوش خيم تفکيک نمود،‌ بايد مجددا غلظت هر دو نوع تام و آزاد اندازه گيري شده و نسبت آزاد به متصل محاسبه گردد.

 

در آزمايشگاه ها ، حد ماکزيمم PSA خون افراد سالم بدون در نظر گرفتن تغييرات سني آنها ٤ ميکروگرم در ليتر در نظر گرفته مي شود ، در حاليکه با توجه به آمار ، غلظت آن از ٥/١ ميکروگرم درسنين زير ٥٠ سال تا ٥/٦ ميکروگرم در سنين بالاي ٧٠ سال تغيير مي کند، بنابراين چنانکه نتايج آزمايش بر پايه تغييرات سني بيمار تفسير شود، بهتر مي توان موارد ” مثبت کاذب ” را کاهش داد . در يک روش ديگر ، غلظت PSA برحسب حجم پروستات که با سونوگرافي مشخص مي گردد، محاسبه مي شود. به اين صورت ، احتمال سرطاني بودن پروستات بزرگ با غلظت معيني از PSA کمتر از پروستات کوچکي خواهد بود که همان غلظت PSA را داشته باشد.

 

 

نظريه کلي براي چک آپ سرطان پروستات چيست ؟

 

متخصصين براي ارائه جواب به اين سوال در انتظار تکميل طرح تحقيقاتي * PLCO مي باشند که از ده سال قبل در آمريکا روي ٣٧ هزار داوطلب در حال انجام است . طرح PLCO خود به منظور تعيين ارزش غربالگري چهار نوع سرطان شايع ، از جمله سرطان پروستات برنامه ريزي شده است ، که مشخص شود آزمايشهاي DRE و PSA تا چه اندازه اي مي توانند قابل اطمينان باشند و همچنين معلوم شود چند درصد از سرطانهاي تشخص داده شده ، درمان پذير خواهند بود. در عين حال انجمن سرطان آمريکا ( ACS ) انجام ساليانه دو آزمايش فوق را در مردان بالاي ٥٠ سال و همچنين مردان بالاي ٤٠ سال که پدر يا برادر بزرگتر آنها سرطان پروستات داشته اند ، توصيه کرده و جامعه اورولوژيستهاي آمريکا ( AUA ) نيز برآن صحه گذاشته است . اين آزمايش ها در نهايت با نسج برداري و آزمايش ميکروسکوپي تائيد مي گردند.

 

 

روش پيشگيري سرطان پروستات چگونه است ؟

 

بهترين روش حفظ سلامت پروستات ، چک آپ ساليانه و مراجعه سريع به پزشک ، در صورت بروز مشکلات اداري است . چک آپ مرتب حتي براي کسانيکه جراحي پروستات داشته اند نيز ضروري است . زيرا جراحي پروستات نمي تواند تضميني در برابر سرطان باشد. در هر حال با تشخيص هرچه سريعتر سرطان ، موفقيت درمان بيشتر خواهد بود. در حال حاضر طرحي توسط انستيتوسرطان آمريکا NCI تحت نام * PCPT روي ١٨ هزار داوطلب در جريان است . هدف از اين طرح اين است که مشخص شود آيا Finasteride داروي مهار کننده فعاليت هورمون تستوسترون که براي کاستن حجم پروستات هيپرتروفي شده مصرف مي شود، توانايي ممانعت از پيشرفت سرطان را دارد يا خير.    world-news.org