سوختگی نوعی جراحت پوست یا غشاهای مخاطی (مثل پوشش دهان، معده، ملتحمه و مجاری هوایی) است كه در اثر گرمای بیش از حد، سرمای بیش از حد، مواد شیمیایی و جریان الكتریكی ایجاد می‌شود.

جراحت سوختگی می‌تواند از این فراتر رود و ساختمان‌های زیر پوست مثل ماهیچه‌ها، استخوان‌ها، اعصاب و رگ‌های خونی را نیز گرفتار كند. شرایط آسیب، علت سوختگی، محل و شكل سوختگی، وسعت، سن مصدوم، محل آن و وجود ضایعات همراه از جمله معیارهایی هستند كه در تعیین شدت سوختگی به‌كار می‌روند.

سوختگی سطحی: فقط سبب قرمزی، تورم و حساسیت پوست می‌شود و به طور طبیعی بدون باقی گذاشتن اثری از خود، بهبود می‌یابد. این سوختگی نیاز چندانی به مراقبت پزشكی ندارد.

سوختگی متوسط: با ایجاد تاول مشخص می‌شود و در صورت عدم رسیدگی دچار عفونت می‌شود.

سوختگی عمیق: محل سوختگی به رنگ خاكستری در می‌آید و با وجود وسعت سوختگی، دردی ندارد، زیرا اعصاب مربوط به درد نیز در محل سوختگی از بین می‌روند. این سوختگی نیاز به بستری در بیمارستان و گاهی پیوند پوست دارد.

● برای بهبود

صرف‌نظر از سوختگی‌های شدید كه نیاز به مراقبت‌های دقیق پزشكی دارد برای هركس ممكن است سوختگی‌های خفیف رخ دهد. برای درمان این قبیل سوختگی‌ها استفاده از كمپرس سرد روی محل سوختگی علائم درد و سوزش را تخفیف می‌دهد. برای این كار می‌توانید گازاستریل را با آب یخ آغشته كرده و حدود ۲۰-۱۵ دقیقه روی محل ضایعه بگذارید. روزی ۶-۴ بار این كار را انجام دهید. آب تمیز بهترین محلول برای شستشوی سوختگی است.

اگر پوست شما تاول زده است، قبل از لمس تاول‌ها، دست‌ها را با آب و صابون بشویید چراكه این تاول‌ها به سادگی دچار عفونت می‌شوند. برای پانسمان تاول‌های پاره شده یك باند استریل روی تاول بگذارید، سپس آن را با پنبه و چسب بپوشانید. بهتر است تاول‌ها را نكنید، چون عفونت می‌كند.

به هیچ‌وجه از محلول‌های یددار یا الكل‌ در زیر پانسمان استفاده نكنید چراكه ترمیم را به تاخیر می‌اندازند. روزی یك‌بار پانسمان روی تاول‌ها را تعویض كنید. می‌توانید قبل از تعویض با استفاده از كمی آب سرد جدا كردن باند را آسان‌تر كنید.

مراقب باشید كه بانداژ محكم و دورانی را انجام ندهید چراكه در صورت تورم عضو مبتلا، جریان خون دچار مشكل می‌شود. به همین خاطر در صورت بروز علایمی مثل سوزن‌سوزن شدن، بی‌حسی، درد یا تورم و رنگ‌پریدگی پوست باید بانداژ را باز كرده و سریعا به پزشك مراجعه كنید.

پمادهای مختلفی از جمله سیلور سولفادیازین كه به صورت كرم یك درصد موجود است، ممكن است برای درمان توسط پزشك تجویز شود. در استفاده از آن روی ضایعات صورت محتاط باشید.

● ۱۰ فرمان برای كمك به سوختگان‌

تمام سوختگی‌ها سطحی و آسان نیست. اگر با فردی كه لباسش آتش گرفته یا دچار سوختگی شده بود برخورد كردید، اقدامات زیر را انجام دهید و مصدوم را به سرعت به بیمارستان برسانید.

۱- فورا شعله‌های آتش لباس یا موی مصدوم را خاموش كنید، برای این منظور مصدوم را با یك پرده، پتو، كت یا گلیم تنگ پوشانده و او را در كف زمین صاف بخوابانید.

۲- اگر لباس‌های مصدوم در حال سوختن است، به او اجازه ندهید تا بدود.

۳- نباید مصدوم را روی زمین بغلتانید، این كار باعث سوختن نواحی آسیب ندیده می‌شود.

۴- مصدوم را از محوطه‌ای كه دود گرفته است، خارج كنید.

۵- سعی نكنید كه قسمت‌هایی از لباس را كه به پوست چسبیده‌اند، جدا كنید.

۶- اگر مصدوم بیهوش است با عقب دادن سر وی، هرگونه انسداد راه هوایی توسط زبان را رفع كنید.

۷- اگر نبضی وجود ندارد، ماساژهای قلبی را شروع كنید.

۸- اگر خونریزی خارجی شدید وجود دارد، فورا آن را متوقف كنید.

۹- اگر مصدوم هشیار است برای جایگزینی مایعات از دست رفته به وی آب بدهید.

۱۰- با استفاده از باندهای تمیز محل سوختگی را بپوشانید تا خطر ایجاد عفونت را كم كنید.  

    روزنامه جام‌جم