نگارش یافته توسط دکتر اکبر قندي    

منبع: پزشکی امروز

شپش سر حشره‌يي است خونخوار و بدون بال به طول 1 تا 2 ميلي‌متر و داراي سه جفت پا. شپش ماده‌ در طول زندگي خود 50 تا 150 عدد تخم‌ريزي مي‌کند. هجوم حشره باعث آلودگي موهاي سر مي‌شود Pediculosis Capitis. اين حشره در عقب سر و پشت سر و پشت گوش در ماه‌هاي گرم و بيشتر در دختران 3 تا 12 ساله مشاهده مي‌شود و از طريق تماس مستقيم سر با سر به مدت طولاني و يا توسط شانه، برس، لباس، کلاه، روسري، ملافه‌ي آلوده انتقال مي‌يابد. گزش حشره‌ بدون درد مي‌باشد. بهداشت شخصي ناکافي و ازدحام جمعيت باعث گسترش آلودگي مي‌شود.

 

علائم:

 

 

خارش شايع‌ مي‌باشد و در پوست سر در اثر خارش ممکن است به طور ثانويه عفونت پوستي ايجاد شود. تخم شپش (رشک) به طور غير قرينه به تنه‌ي موها چسبيده و به سختي جدا مي‌شود و يا ابرو، ريش و مژه‌ نيز ممکن است گرفتار شود. راکسيون گزش حشره به صورت ماکول‌هاي اريتماتو، پاپول ‌و کهير ممکن است ديده شود. در آلودگي شديد تب، کم خوني و آدنوپاتي در گردن ديده مي‌شود. با مشاهده‌ي مستقيم و يا آزمايش ميکروسکوپي رشک يا شپش تشخيص داده مي‌شود.

 

درمان و پيشگيري:

 

1-        بدون انجام درمان، آلودگي براي مدت طولاني باقي مانده و موجب انتشار شپش در خانواده و جامعه مي‌شود.

 

2-        همه‌ي کودکاني که  در کلاس يا مدرسه آلوده هستند معاينه و در صورت ابتلا درمان شوند.

 

3-        همبازيهاي کودک و افراد خانواده‌ي وي نيز بررسي و در صورت آلودگي درمان گردند.

 

4-        از شانه، برس، روسري و کلاه يکديگر استفاده نشود و وسايل شخصي هر کس جدا از ديگران قرارگيرد.

 

5-        بعد از درمان، از لباس تميز استفاده شود. حوله، روسري، ملافه‌ و هد بندهاي آلوده در آب جوشيده قرار داده شود و يا خشک‌شويي شود و يا براي دو هفته در يک پلاستيک سر بسته قرارداده شود.

 

6-        برس و شانه براي 15 دقيقه در آب داغ قرارگرفته و سپس استفاده شود.

 

7-        کوتاه کردن و يا تراشيدن موهاي سر مؤثر ولي الزامي نيست.

 

درمان اختصاصي:

 

1-        شامپو پرمترين Permethrin1% کف سر بمالند 5 تا 10 دقيقه بعد با آب شستشو شود و هفته‌ي بعد اين عمل تکرار شود.

 

2-        شامپو ليندان Lindane 1%، کف سر ماليده شود و 5 تا 10 دقيقه بعد آبکشي شود. در صورت لزوم هفته‌ي بعد تکرار شود.

 

3-        پيرترين Pyretherine کف سر بمالند و 5 تا 10 دقيقه بعد آبکشي شود و هفته‌ي بعد تکرار شود. اين سه دارو ممکن است باعث درماتيت (آلرژيک – تحريکي) شوند.

 

4-        مالاتيون Malation به کف سر بمالند و 8 تا 12 ساعت بعد آبکشي شود و هفته‌ي بعد تکرار شود.

 

5-        قرص‌ کوتريموکسازول روزي 2 عدد براي سه روز و تکرار آن 7 تا 10 روز بعد.

 

6-        از بنزيل بنزوات و لوسيون کروتاميتون گاهي استفاده مي‌شود.

 

7-        عفونت‌هاي ثانويه با آنتي‌بيوتيک مناسب درمان مي‌شود.

 

8-        پيش از شستشو براي خارج کردن رشک از شانه‌ي ظريف که در سرکه‌ي ولرم فرو برده شده است استفاده گردد.