بانک اطلاعات پزشکی پاراسات Medical Database Parasat

شمایل

* تشریح بیماریها * اخبار روز پزشکی * مسائل خانوادگی * خواندنیها از شهرستانها

سالک

13 تيرماه روز ملي پيشگيري از بيماريهاي مشترك بين انسان و حيوان است. بيماري ليشمانيوز جلدي (سالك) به عنوان يك معضل سازمان جهاني بهداشت مطرح است. اين بيماري در بيش از 80 كشور جهان رخ مي دهد. ايران يكي از 7 كانون مهم ليشمانيوز است واصفهان، تهران، قم، كاشان، كرمان، شيراز، بوشهر، بم، زاهدان و بندر عباس از مهمترين كانونهاي درگير محسوب مي شوند، به دليل اهميت كنترل اين بيماري در ايران، مركز تحقيقات پوست و سالك به عنوان مرجع معتبر در مورد بيماري سالك در ايران از سال 1379 تاسيس گرديده است. اين مركز با دارا بودن درمانگاههاي مجهز روزانه پذيراي مراجعين فراواني از سرتاسر كشور مي باشد و با اجراي طرحهاي تحقيقاتي وسيع وچاپ مقالات متعدد در مجلات معتبر داخلي و بين المللي مقام اول را در بين مراكز تحقيقاتي در سال گذشته كسب كرده است. بدين منظور مصاحبه اي با رياست مركز تحقيقات پوست وسالك، دكتر محمد علي نيلفروش زاده ترتيب داده شد كه به نظر خوانندگان محترم مي رسد:

لطفا بفرمائيد بيماري سالك چيست و چرا اهميت دارد؟
سالك يك بيماري پوستي مشترك بين انسان و تعدادي از حيوانات از جمله جوندگان و سگ
مي باشد. اين بيماري با ايجاد يك برآمدگي قرمز رنگ مشخص مي شود و سپس به يك توده كوچك سفت و كبود رنگي تبديل مي شود و در صورت عدم درمان مناسب زخمي شده و از خود جوشگاه بد شكلي به جاي مي گذارد كه به زيبايي فرد لطمه مي زند و باعث اثرات رواني بر فرد مي شود.
انگل از طريق گزش پشه خاكي ماده به پستانداران منتقل مي شود و انسان غالبا يك ميزبان اتفاقي است.

لطفا بفرمائيد كه اشكال كلينيكي اين بيماري چيست؟
در ايران 2 نوع از اين بيماري وجود دارد كه توسط 2 گونه انگل ايجاد مي شود. نوع خشك يا شهري و نوع مرطوب يا روستايي.
سالك خشك يا شهري كه توسط گونه انگل ليشمانيا تروپيكا ايجاد مي شود. در اين نوع پس از يك دوره كمون بيش از دو ماه، ندول كوچكي درمحل گزش به رنگ قرمز قهوه اي ظاهر مي شود و بتدريج طي 6 ماه بزرگتر مي شود و معمولا در مركز آنها زخم سطحي ايجاد مي شود و دلمه
مي بندد. در صورت عدم درمان معمولا طي 12-8 ماه ضايعه روبه بهبودي مي رود و از خود جوشگاه به جاي مي گذارد دوره زماني اين نوع سالك از نوع مرطوب طولاني تر است.
سالك مرطوب يا روستايي توسط گونه ليشمانيا ماژور ايجاد مي شود. در اين بيماري پس از دوره كمون كمتر از دو ماه در محل گزش دانه جوش مانندي ايجاد مي شود. طي 3-2 ماه زخم بزرگتر شده و گاهي اطراف آن ندول هاي كوچك و متعدد ظاهر مي شود كه از عوارض اين بيماري محسوب مي شود. گاهي ممكن است انگل از طريق مسير لنفاتيك گسترش پيدا كند. بهبود معمولا طي 6-2 ماه ديده مي شود و جوشگاهي از آن باقي مي ماند.
ليشمانيوز جلدي ناشي از ليشمانيا اتيوپيكا و ليشمانيا اينفانتوم، ليشمانيا برازيلينسيس هم وجود دارد كه بيشتر با درگيري احشاء بوده و در ايران يافت نمي شود و بيشتر در آمريكاي لاتين ديده
مي شود. ممكن است ليشمانيوز به صورت مزمن در آيد كه يكي از نادرترين اشكال كلينيكي آن است. در اين شكل ضايعه بيشتر از 2 سال باقي مي ماند. در نوع عود كننده (recidvans) ضايعه بهبود يافته و بعد از چند ماه يا چند سال فعاليت دوباره ضايعه ديده مي شود.

در مورد ناقل بيماري توضيح بيشتري بفرمائيد.
ناقل بيماري سالك پشه هايي از خانواده فلبوتوموس هستند كه حشرات كوچك و كرك داري به رنگ زرد يا خاكستري و به طول 3-2 ميلي متر بوده و داراي بالهاي شفاف مي باشد. اين حشرات به علت جسم كوچك، رنگ خاكي و پرواز كوتاه اكثرا از نظر مخفي بوده، از خون انسان و حيوانات تغذيه مي كنند. ارتفاع پرواز پشه خاكي معمولا 2-1/5 متر است ولي در موارد استثنايي تا ارتفاع 7 متري هم مي تواند پرواز كند. فعاليت پشه در نواحي معتدل در فصول گرم است و از خرداد تا شهريور ماه حداكثر فعاليت را دارد. پشه هاي خاكي معمولا روزها بي حركت بوده و در نقاط تاريك مخفي مي شوند و معمولا هنگام اول شب فعال شده و در اواخر شب به تدريج از فعاليت آنها كاسته مي شود. فقط پشه ماده جهت تخم ريزي احتياج به خوني دارد و جنس نر از شيره گياهان استفاده ميكند. نيش اين حشرات دردناك است و متعاقب گزش خارش بروز مي كند ولي بعد از گزشهاي متعدد و متوالي فرد به آن عادت كرده و چندان احساس خارش نمي كند.
اين پشه در موقع نشستن بالهاي خود را به شكل عدد 7 نگه مي دارد و به صورت جهشي پرواز
مي كند.

در مورد گستردگي بيماري در ايران و جهان توضيح بيشتري بفرمائيد.
سالك در بسياري از كشورهاي گرمسير ديده مي شود ايران و عربستان سعودي بيشترين ميزان وقوع بيماري را دارند. از ديگر كشورهاي آسيايي، فلسطين، عراق، اردن، سوريه، هند، پاكستان، آلمان، فيليپين و همچنين ارمنستان، آذربايجان و تركمنستان را مي توان ذكر كرد.
از طرفي در قاره آفريقا و همچنين آمريكاي جنوبي و مركزي نيز ديده مي شود.
ايران كانون مهمي براي سالك محسوب مي شود. مناطق آلوده ايران، استانهاي اصفهان، كرمان، خراسان، فارس، خوزستان، يزد، ايلام، كرمانشاه، بلوچستان و تهران را مي توان نام برد كه اكثرا از نوع روستايي هستند. در اصفهان شمال و شمال شرق و شرق اصفهان بيشتر درگير هستند و ساليانه 10 تا 20 هزار مورد زخم جديد گزارش شده است.
تشخيص اين بيماري به چه صورتي است و چه كساني بايد به اين بيماري شك كنند؟
تشخيص اين بيماري با گرفتن نمونه از مواد موجود در زخم سالك انجام مي شود و سپس با رنگ آميزي مخصوص، انگل ليشمن بر روي لام مشاهده مي شود. در صورت مشاهده هر زخمي كه بيشتر از يك هفته طول بكشد، بايد به پزشك مراجعه كرد.

* همانطور كه فرموديد اين بيماري در صورت عدم درمان جوشگاه بدشكلي بر جاي مي گذارد. درمان اين بيماري چيست؟
شايد كمتر بيماري را بتوان نام برد كه به اندازه سالك درمان هاي مختلفي براي آن پيشنهاد شده باشد. روشهاي درمان معمول در درمان سالك، درمانهاي موضعي، فيزيكي و سيستميك هستند كه پزشك بر حسب نوع ضايعه، محل درگيري، عوارض بيماري و .. براي بيمار انتخاب مي كند. مراجعات و تب بيمار، پزشك را در دستيابي به بهترين نتيجه كمك مي كند.
تركيبات آنتيموان به عنوان دارو در اين بيماري به كار گرفته مي شود كه گلوكانتيم دارويي است كه در ايران مورد استفاده قرار مي گيرد. اين تركيب روش اصلي درمان ليشمانيوز تا كنون بوده است ولي شكست درمان در بسياري از مناطق رو به افزايش است. ساير داروها مثل آمنوتريسين B، كتوكونازول، آلوپورينول، پارامومايسين، مترونيدازول نيز مورد استفاده قرار مي گيرد كه بيشتر به صورت تركيبي از آنها استفاده مي شود.
روند رو به افزايش مقاومت نسبت به گلوكانتيم باعث شده كه امروزه بيشتر از درمانهاي تركيبي استفاده شود و مركز تحقيقات پوست وسالك طرحهاي متعددي در اين زمينه ارائه داده است كه بعضي از آنها براي اولين بار در دنيا انجام مي پذيرد.
با وجوديكه اسكار به جاي مانده از سالك قابل درمان صددرصد نيست ولي در زمينه درمان اين مشكل نيز راحلهاي متعددي ارائه شده از جمله كاربرد سلولهاي بنيادي كه براي اولين بار در ايران در مركز تحقيقات پوست وسالك در حال انجام است.

آيا مي توان از ابتلا به اين بيماري پيشگيري كرد؟ لطفا توضيح دهيد.
با توجه به اين موضوع كه ناقل اين بيماري، پشه خاكي است، جمع آوري مستمر و بهداشتي زباله و فضولات حيواني و جلوگيري از انباشته شدن آنها، محافظت بدن از پشه خاكي بعد از غروب آفتاب از طريق نصب توري فلزي جهت درب و پنجره ها و استفاده از پشه بندهاي معمولي و پشه بندهاي آغشته به سم استفاده از پمادها و مواد دور كننده حشرات به هنگام كار و خواب، خوابيدن در طبقات بالا، با توجه به اين كه پشه ها نمي توانند زياد پرواز كنند و به ارتفاع بالا بروند. اجتناب از رفتن به مناطق آلوده به پشه خاكي يا جنگل هاي انبوه به خصوص از غروب آفتاب و بهسازي و ترميم شكافها و حفره هاي موجود در ديوارها و مناطق مسكوني انسان و دام، مبارزه با جوندگان و معدوم ساختن سگهاي ولگرد و تسطيع اماكن مخروبه از جمله كارهايي است كه در پيشگيري روزانه بيمار، مي توان انجام داد.

آيا براي پيشگيري از اين بيماري واكسني ساخته شده است؟
تجربيات در ايران، با گرفتن محتويات به دست آمده از ضايعه افراد آلوده و تلقيح آن به بدن افراد سالم بوده است و در نتيجه يك ضايعه فعال به وجود آمده كه پس از بهبودي خودبخودي مصونيت پايداري ايجاد مي كند. در ايران در طي جنگ تحميلي اين عمل سه ماه قبل از اعزام با تزريق انگل (پروماستيگوت) در داخل جلد در ناحيه بازوي چپ انجام شد.
اين روش معايب و نكات منفي داشته و در عمل متوقف شد. فعاليتهايي در جهت ايمن سازي ليشمانيوز جلدي با استفاده از سرم هاي ويروسي انجام گرفته كه مايوس كننده بوده است، از انگلهاي كشته شده نيز به عنوان واكسن استفاده شد كه به عنوان يك واكسن تجربي توسط محققين برزيلي و در ونزوئلا به منظور ايمني در دنيا استفاده شده است و در قاره آمريكا تزريق داخل وريدي آن استفاده شد كه باعث واكنشهاي تب زا در فرد شد. از سال 1370 فعاليتهايي براي ساخت واكسن در انستيتو رازي شروع شد كه مورد آزمايش قرار گرفت ولي پس از آزمايشات مشخص شد كه ايمني ايجاد شده توسط اين واكسن به حدي نيست كه مصونيت كافي در برابر عفونت ايجاد كند. در حال حاضر طرحهاي متعددي جهت توليد واكسيناسيون در دست بررسي است كه هنوز نتايج مفيدي از آنها بدست نيامده است.
                                                                                       نقل از هفته نامه سلامت

Filed under: پـوسـت،مـو و زيـبـايـی

RSS پزشکی

بخشهای تخصصی

RSS تیتر اخبار جدید پزشکی

  • خطایی رخ داد! احتمالا خوراک از کار افتاده. بعدا دوباره تلاش کنید.

آرشیو

آمار سایت

  • 2,636,864 hits
%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: