بانک اطلاعات پزشکی پاراسات Medical Database Parasat

شمایل

* تشریح بیماریها * اخبار روز پزشکی * مسائل خانوادگی * خواندنیها از شهرستانها

سخني درباره سوگند نامه‌هاي پزشکي

اخلاق پزشکي       

دکتر محمود عمويي

اخلاق جمع خلق است و خلق به معناي خوي و طبع، سجيه، کيفيتي است نفساني که باعث مي‌شود افعالي که با آن کيفيت مناسب دارند بي‌شک و ترديد از انسان صادر مي‌شود. مثلاً کسي که متصف به صفت سخاوت است در موقع لزوم بذل و بخشش دچار ترديد نمي‌شود.

در زبان يوناني اخلاق را اتيکس (Ethics) مي‌گفته‌اند که به مفهوم رفتار و عادتهاي انسان يا حيوان است، به عبارتي رفتار و اصول حاکم بر سلوک درست انسان.

سخني درباره سوگند نامه‌هاي پزشکي:

سوگندنامه‌هاي پزشکي،متون اوليه‌ي قوانين نظام پزشکي را تشکيل مي‌دهند که در طي نسل‌ها و سالهاي متمادي، اطبا به آن احترام مي‌گذاشته‌اند وآنها را قبول داشته‌اند و با در نظرگرفتن موقعيت و مقتضيات زمان ومکان آن را به کارمي‌بسته‌اند.

قديمي‌ترين قانون نظام پزشکي سوگندنامه‌ي بقراط است. البته پيش از روزگار بقراط نيز فن پزشکي تابع قوانين و مقرراتي بوده است و حتي مي‌توان گفت از همان آغاز پيدايش بشر، قوانيني بر درمان بيماران حاکم بوده که شايد قديمي‌ترين آنها قانون حمورابي است. سوگندنامه‌ي بقراط فقط جنبه‌ي‌ اخلاقي حرفه‌ي پزشکي را مد نظر قرار داده و صحبتي از دستمزد و مجازات نکرده است به عبارتي ديگر جنبه‌ي‌ قانوني نداشته، بلکه تعهدي اخلاقي براي به کار بستن اصول اين حرفه بوده است. سوگند نامه‌هاي اخير که در دانشکده‌هاي پزشکي امضا مي‌شود، برگرفته از سوگندنامه‌ي بقراط است.

· سوگندنامه بقراط

من به آپولون Apollon پزشک آسکلپيوسAskelpios، هپژيا Hygeiaو پاناکيا Panakiea سوگند ياد مي‌کنم و تمام خدايان و الهه‌ها را گواه مي‌گيرم که در حدود قدرت بر حسب قضاوت خود مفاد اين سوگند نامه و تعهد کتبي را اجرا کنم. سوگند ياد مي‌کنم شخصي را که به من حرفه‌ي پزشکي خواهد آموخت، مانند والدين خود فرض کنم و در صورتي که محتاج باشد، درآمد خود را با وي تقسيم و احتياجات وي را مرتفع سازم، پسرانش را همانند برادران خود بدانم و اگر بخواهند به تحصيل پزشکي بپردازند، بدون مزد يا قراردادي حرفه‌ي پزشکي را به آنان بياموزم.

اصول دستورهاي کلي، دروس شفاهي و تمام علوم پزشکي را جز به پسران استادم و شاگرداني که طبق قانون پزشکي پذيرفته شده وسوگند ياد کرده‌اند به ديگري نياموزم. پرهيز غذايي را برحسب تشخيص خود به نفع بيماران تجويز خواهم کرد نه براي زيان به آنها و به خواهش هيچ‌کس داروي کشنده نخواهم داد. همچنين وسيله‌ي سقط جنين را در اختيار هيچ ‌يک از زنان نخواهم گذاشت. با پرهيزگاري و تقدس، زندگي و حرفه‌ي خود را نجات خواهم داد. بيماران سنگ‌دار را عمل نخواهم کرد و آن را به اهل فن واگذار مي‌کنم و در هر خانه‌يي که داخل شدم، به قصد مفيد بودن به حال بيماران باشد و از هر کار زشت ارادي و آلوده کننده به خصوص اعمال ناهنجار با زنان و مردان چه آزاده باشند و چه برده اجتناب خواهم کرد. در حين انجام وظيفه آنچه را در زندگي مردم ببينم يا بشنوم، به هيچ‌کس نخواهم گفت زيرا اين قبيل مطالب را بايد به گنجينه‌ي‌ اسرار سپرد. اگر تمام اين سوگند نامه را اجرا و به آن افتخار کنم، از شرافت زندگي و حرفه‌ي خود برخوردار شوم و هميشه بين مردان سربلند باشم، ولي اگر آن را نقض کنم از ثمرات زندگي و حرفه‌يي خود بهره‌ نبرم و همواره بين مردان،سرافکنده و شرمسار باشم.

مقررات محيط‌هاي آموزشي:

1- وقت‌شناسي و انضباط:

وقت شناسي از مهمترين قسمتهاي برنامه‌ي‌ آموزشي است. کساني که عادت دارند هميشه کارهاي خود را به آخرين لحظه‌ موکول نمايند و وسايل کار خود را در آخرين دقايق آماده کنند، معمولاً سراسيمه و ديرتر از همه به کلاس مي‌رسند.

به اين ترتيب هم به وقت ديگران اهميت نداده‌اند، هم به قوانين بي‌احترامي کرده‌اند و هم اينکه به خود لطمه زده‌اند زيرا ممکن است در همين چند دقيقه تأخير، از آموختن مطالب مهم و ارزنده‌يي محروم شده باشند.

در مراکز آموزشي بهداشتي، تمام قوانين و دستورات براساس نيازهاي موجود و به منظور بهبود و پيشرفت کار توسط مسوولان تنظيم شده است و دانشجو موظف است بدون دخالت و نظريه‌ي شخصي آنها را اجرا نمايد.

اگر هرکس به وظيفه‌ي خود عمل نمايد و انضباط و نظم را رعايت کند زندگي در اجتماع براي همه آسان و مطبوع مي‌شود.

بي‌نظمي‌و بي‌انضباطي، آشفتگي شديدي به وجود مي‌آورد که نتيجه و ضرر آن متوجه مراکز آموزشي، جامعه و در نهايت مددجو مي‌شود و دانشجوي پزشکي بايد ياد بگيرد که قوانين، شخصي نمي‌باشند و هم براي سلامت خود او اهميت دارند.

2- آداب معاشرت:

در دانشکده، بيمارستان و محلهاي کارآموزي، دانشجويان به عنوان خانواده‌ي بزرگي محسوب مي‌شوند که همه به هم وابستگي و تعلق دارند و بايد براي حفظ محيط سالم و با نشاط و برقراري حسن تفاهم و اعتماد بين افراد، آداب صحيح معاشرت رعايت گردد.

3- لباس متحد‌الشکل:

دانشجويان بايد از لباس رسمي و متحد الشکل که دانشکده تعيين مي‌نمايد استفاده نمايند. در مراکز بهداشتي درماني هم از لباس رسمي آن مرکز استفاده مي‌شود. براي بيمار هيچ‌ چيز خسته‌کننده‌تر از ظاهر ژوليده و نامرتب دانشجو و پزشک نيست که بربالين او حاضر مي‌شوند.

ظاهر دانشجو و پزشک معرف خوبي براي اوست و لباس تميز و مرتب موجب برانگيختن حس احترام و اطمينان از سوي ديگران مي‌شود. لباس نامنظم و چروکيده، چهره‌ي آشفته و کفش کثيف نشانه‌ي‌ عدم توجه فرد به خودش است. در پايان لازم است به تعدادي از ويژگيهاي لازم براي دانشجو و استاد علوم پزشکي اشاره نمود:

· آگاهي کامل از همه‌ي ريشه‌هاي دانش پزشکي و جايگاه آنها.

· داشتن نيت خالص و دوراز انديشه‌ي زراندوزي در آموختن علم و در نظر گرفتن خشنودي خدا و کوشش در تزکيه‌ي نفس.

· دوري گزيدن از خطرات برخاسته از غرور علمي.

· وقت‌شناسي و بهره بردن از لحظه‌ لحظه‌ي زندگي در کار آموزش.

· آماده ساختن خود براي تحمل رنج و زحمت در راه دانش آموزي.

· به کاربستن همه‌ي آنچه که در آيين نامه‌هاي پزشکي و پيراپزشکي آمده است.

حرفه پزشکي و مامايي:

واژه‌‌ي حرفه‌ در لغت نامه‌ي دهخدا به سبک و کار، پيشه و صناعت معنا شده است. حرفه Profession در واقع هر پيشه يا شغلي است که مستلزم تربيت و آمادگي طولاني و تخصصي باشد. مامايي شاخه‌يي از علم پزشکي است که با زايمان و مراقبت و درمان پيش و پس از تولد نوزاد مرتبط است – لغت‌نامه‌ي انگليسي آکسفورد 1993 – بنابراين مامايي، اساساً با پديده‌هاي حاملگي، زايمان و دوران نفاس چه در شرايطي طبيعي و چه غير طبيعي سر و کار دارد. از ديدگاهي گسترده‌تر مامايي با توليد مثل ارتباط دارد. زيرا با تمام عوامل اجتماعي، فيزيولوژيک، پاتولوژيک و سايکولوژيکي سر و کار دارد که روي کميت و کيفيت توليد مثل نسل جديد يک اجتماع تأثيري عميق مي‌گذارند.

تاکنون تعاريف متعددي از ماما ارائه شده است. در طي 20 سال گذشته تعريفي از ماما به طور مشترک توسط کنفدراسيون بين‌المللي ماماها (ICM) International Confederation Midwives و فدراسيون بين‌المللي متخصصان زنان و مامايي (FIGO) Federation International of Gynecology and Obstetrics در نظر گرفته شد. در سال 1990 در جلسه‌ي کوب کنسيل ICM, cobe council meeting تعريف ماما را اصلاح نمود که بعداً توسط FIGO (در سال1991) و سازمان بهداشت جهاني (در سال 1992) به اين صورت مورد تصويب قرارگرفت:

ماما فردي است که به طور منظم در يک برنامه‌ي تعليماتي مامايي شناخته شده در کشوري که درآن قرارگرفته، پذيرفته شده است و به طور موفقيت آميزي سلسله درس‌هاي تعيين شده مربوط به مامايي را تکميل نموده است و صلاحيت لازم را کسب کرده و اين مورد ثبت شده است و او به طور قانوني پروانه‌ي انجام کار مامايي را دارد.

او بايد قادر به سرپرستي، مراقبت و توصيه به زنان در طول بارداري، زايمان و دوره‌ي بعد از زايمان باشد همچنين قادر به هدايت زايمان‌ها بر اساس مسووليت‌هايش و مراقبت ‌از نوزاد و شيرخوار باشد. اين مراقبت ‌شامل روش‌هاي پيشگيري، تشخيص شرايط غير طبيعي در مادر و کودک، فراهم کردن کمک پزشکي و اجراي روش‌هاي اورژانس در صورت عدم وجود کمک ‌پزشکي مي‌باشد او وظيفه‌ي مهمي در مشاوره و تعليم بهداشت، نه تنها براي زنان بلکه براي خانواده و جامعه دارد. کار او بايد شامل تعليم زنان قبل از زايمان و آماده کردن آنان براي انجام وظيفه‌ي مادري باشد و به زمينه‌هاي خاصي از طب زنان، تنظيم خانواده و مراقبت‌ از کودک گسترش مي‌يابد. او ممکن است در بيمارستان‌ها درمانگاه‌ها و واحدهاي بهداشتي، شرايط اقامتگاهي يا در هر سرويس ديگري کار کند (کنفدراسيون بين‌المللي ماماها 1992).

· قوانين بين‌المللي اخلاق پزشکي ومامايي:

1- پزشک وماما براي انجام دادن خدمات خود نه تنها آمادگي کافي دارند بلکه همواره معلومات و مهارت‌ خود را در سطح بالايي نگه مي‌دارند.

2- پزشک وماما همواره عالي‌ترين شرايط را در خدمات و رفتار خود رعايت مي‌کنند.

3- عقايد مذهبي بيمار براي پزشک و ماما هميشه قابل احترام است.

4- ماما مسووليتها و محدوديتهاي کار خود را کاملاً مي‌داند و بدون تجويز پزشک در مواردي که در حيطه‌ي کاري او قرار ندارد کسي را درمان نمي‌کند مگر در مواردي فوري که در اين گونه موارد گزارش کار خود را در اولين فرصت به پزشک مي‌دهد.

5- وسايل شخصي ديگران را که به او داده مي‌شود هميشه با دقت حفظ مي‌کند.

6- ماما موظف است دستورهاي پزشک را با هوشياري انجام دهد و از همکاري در انجام دادن کارهاي خلاف شوون اخلاقي خودداري کند.

7- پزشک و ماما به همکاران بهداشتي خود اعتماد داشته و در موارد لزوم ناشايستگي و اعمال خلاف همکاران خود را به مقامات صلاحيت‌دار گزارش مي‌دهد.

8- پزشک و ماما در مقابل کار خود حقوقي را که براي او معين شده دريافت مي‌کند.

9- پزشک و ماما از اسم و عنوان خود براي تبليغات و آگهي تجارتي استفاده نمي‌کند.

10- پزشک و ماما با همکاران خود و دارندگان مشاغل ديگر همکاري کرده و مناسبات متعددي با آنها برقرار مي‌کند.

11- پزشک و ماما خود را به اصول اخلاقي که به حرفه‌ي‌ او بستگي دارد پاي ‌بند مي‌سازد.

12- پزشک و ماما در زندگي شخصي نسبت به آئين مورد قبول جامعه‌يي که درآن زندگي مي‌کند تعمداً بي‌اعتنايي نمي‌کند.

13- پزشک و ماما در برآوردن نيازهاي بهداشتي انسانها به دستياري گروه‌هاي بهداشتي و افراد ديگر جامعه با مقامات بين‌المللي ومحلي همکاري مي‌کند.

· ضمانت اخلاقي:

اخلاق‌‌هاي پسنديده:

ارزش‌هاي هر علم بستگي به شرافت موضوع و غايت آن علم دارد، هر اندازه موضوع علمي پراهميت‌تر و غايت آن مقدس‌تر باشد، آن علم از ارزش و اهميت‌ بيشتري برخوردار خواهد بود. از طرفي موضوع علوم پزشکي بدن انسان و هدف غايت آن تأمين سلامتي و تندرستي آدمي است که بي‌شک اهميت اين موضوع از ديدگاه اسلام بر کسي پوشيده نيست.

علم طبابت و مامايي از کرامت و ارزش‌ والايي برخوردار است و اين قدر و منزلت پزشک و ماما را ملزم مي‌کند براي انجام وظايف خود، خويش را به صفات عالي انساني مزين نمايد، صفاتي که اصولاً بدون داشتن آنها امر مراقبت و درمان بيماران ناقص و بلکه غير ممکن خواهد بود.

نکته‌ي مهم ديگري که بايد مورد توجه واقع شود اين است که رفتار صاحبان مشاغل پزشکي در جامعه به عنوان نمونه و الگو براي بسياري از مراجعان ايشان قابل تقليد مي‌باشد لذا اگر صاحبان اين مشاغل انسانهايي متقي و آراسته به صفات عالي انساني باشند، علاوه بر خود موجبات نيل جامعه را نيز به سوي رستگاري فراهم مي‌آورند.

ما نيز با الهام از رهنمودهاي اسلامي و نظرات دانشمندان آگاه به ذکر برخي از اين خصوصيات لازم مي‌پردازيم.

تقوا و پرهيزگاري:

خداوند در قرآن کريم مي‌فرمايد: همانا گرامي‌ترين شما نزد خدا با تقواترين شماست خداوند متعال ميان ما انسانها تفاوت قائل نشده و تنها تقوا را عامل برتري آدمي مي‌داند. براي رسيدن به کمال انساني بايد با تلاش در جهت کسب صفات متعالي انساني روح و جان خود را از سرچشمه‌هاي فضايل انساني سيراب ساخت و هميشه درصدد تهذيب، خودشناسي وخودسازي بود. اصولاً تقوا عبارت است ازکسب قدرت روحي و معنوي که بتواند نفس اماره و احساسات سرکش را رام و مطيع سازد، يعني تقوا به معني دوري از اجتماع نيست بلکه همانطور که اشاره شد فرد بايد حالت معنوي خاصي را در خود پرورش دهد تا در شرايط نامناسب از جاده‌ي حق منحرف نشود.

انساني که فاقد تقواست همواره در خطر لغزش و سقوط است، گرچه همگان به تقوا نيازمندند پزشکان و پيراپزشکان و کارکنان بهداشتي به دليل ظرافت کار و اختصاصات خدمات پزشکي قطعاً بدان نيازمندترند.

اجتهاد (تلاش، بازآموزي و پژوهش مستمر):

انسان در هر شغل و حرفه‌يي لازم است مهارتهاي مورد نياز آن شغل و حرفه را به دست آورد. اين امر در خصوص علوم پزشکي از اولويت خاصي برخوردار است زيرا در اينجا سر و کار با بدن است که اشرف مخلوقات عالم وجود مي‌باشد و در منطق قرآن احياي او به عنوان احياي همگان و قتل او به مثابه‌ي قتل همگان تلقي مي‌گردد.

لازمه‌ي مبادرت به ارائه‌ي خدمات پزشکي و بهداشتي آگاهي کافي و متناسب با دانش روز است. ضوابط اسلامي انسان در برابر مبادرت ناآگاهانه به اين خدمات ضامن و در محکمه‌ي عدل الهي و محاکم قانوني اسلامي مسوول است. علاوه بر ضرورت افزايش اطلاعات بايد موارد کاربرد آن آگاهي‌ها و ارزيابي نتايج آن و اصلاح نقاط و تقويت نقاط قوت در ارائه‌ي خدمات پياپي و مستمراً صورت گيرد و اين يک زمينه‌ي مستمر پژوهش را طلب مي‌کند، پژوهشي که از پايين‌ترين رده‌ها با سطح تحصيلات ابتدايي تا بالاترين تخصص‌ها و سطح تحصيلات بسيار بالا بايد همگان همواره آن را مد نظر داشته باشند و فراموش نکنند که ارزش‌کارها در کميت آنها نيست در ميزان اخلاص و احساس مسووليت و تلاش است.

خيرخواهي و آموزش ناصحانه:

اين نکته نيز آشکارا مورد تأکيد قرارگرفته که براي تمام صاحبان حرف بهداشتي و پزشکي، خيرخواهي و آموزش ناصحانه متناسب با سطح آگاهي‌هاي افرادي که به آنها ارائه‌ي خدمات مي‌شود طلب مي‌کند. طبيعي است چنين آموزشي قطعاً بايد ناشي از خيرخواهي و به شکلي کاربردي ارائه شود، اين گونه آموزش حتماً از فخر فروشي، اظهار معلومات کردن و به کاربردن کلمات نامانوس و دشوار به دور خواهد بود.

نظم در امور:

همه به خصوص هر جا که مسووليت‌ها سنگين‌تر و نوع خدمات حساس‌تر است به نظم در امور نيازمندند. نظم در امور براي صاحبان پيشه‌هاي بهداشتي و درماني که به زيور تقوا آراسته‌اند هم براي تأمين مصالح جامعه و هم براي پيشرفت علم و آسايش جسمي و وجداني و روحي صاحبان مشاغل ياد شده ضروري است.

 

Advertisements

دسته‌بندی شده در: آخـریـن مـطـالـب پـزشـکی, روانـشناسی و خـانـواده

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

RSS پزشکی

بخشهای تخصصی

RSS تیتر اخبار جدید پزشکی

  • خطایی رخ داد! احتمالا خوراک از کار افتاده. بعدا دوباره تلاش کنید.

آرشیو

آمار سایت

  • 2,602,134 hits
%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: