بانک اطلاعات پزشکی پاراسات Medical Database Parasat

شمایل

* تشریح بیماریها * اخبار روز پزشکی * مسائل خانوادگی * خواندنیها از شهرستانها

بيماران خاص و رژيم ‌غذايي

دکتر شهره فتاح پور

 

 دکتر سعيد رضا شيخي

 

به جرأت مي‌توان گفت يکي از دغد‌غه‌هاي مهم زندگي امروز بشر تغذيه است که به جنبه‌هاي خاص براي هر قشر نمود دارد. تضمين سلامت منابع اوليه‌ي غذايي، نحوه‌ي پخت، زمان لازم جهت طبخ، نوع غذا، ذائقه‌هاي خاص، مسائل مادي،…. مواردي هستند که هر کس در رژيم‌ غذايي روزانه به نوعي با آن سر و کار دارد. عجب نيست اگر بدانيم شيوع بسياري از بيماري‌ها از جمله بيماري‌هاي عروق قلب، تشکيل سنگهاي کليه باعادات تغذيه‌يي جوامع مختلف متفاوت است و امروزه بررسي‌هاي دامنه‌دار آماري مربوط به آن در حال انجام است. نتيجه‌ي منطقي اين مسأله تأثير‌گذاري واضح تغذيه بر وضعيت بيماران خاص مي‌باشد اين مورد در رژيم‌ نويسي علمي مورد توجه فراوان است. در متن زير سعي شده است تا نمايي کلي و جامع از نکات مؤثر و قابل توصيه در زمينه‌ي ‌انتخاب نوع رژيم‌غذايي براي بيماران خاص به تفکيک نوع بيماري ارائه شود تا بيمار با انديشه قادر به تنظيم رژيمي متنوع براي تغذيه‌ي خود باشد اميد که غذاي بيمارانمان نوش دارويشان شود.

 

 

1-        رژيم‌ غذايي بيماران مبتلا به بيماري‌هاي معده، روده و سوء هاضمه

 

مهمترين بيماري معده  و روده زخم پپتيک مي‌باشد منظور از زخم پپتيک وجود يک زخم در ناحيه‌يي از دستگاه گوارش است که ترشحات معدي به آن دسترسي داشته باشند. در غياب ترشح اسيدوپيسين معدي زخم پپتيک  وخيم‌تر نمي‌شود. عامل ديگري که قبلاً مجهول ‌بوده يک نوع باکتري به نام هليکوباکترپيلوري مي‌باشد. اين باکتري با سرعت زياد حول محور خود دوران مي‌نمايد و هاله‌يي از گاز آمونياک در اطراف خود ايجاد مي‌کند و به اين سان در محيط اسيدي معده به حيات خود ادامه مي‌دهد و به همراه ترشح فوق‌العاده اسيد معده و کاهش مقاومت نسجي در پيدايش زخم معده ايفاي نقش مي‌نمايد. مهمترين اصول رژيم‌غذايي در زخم پپتيک عبارتند از:

 

1)        مغذي بودن رژيم‌غذايي

 

            2)        منظم‌خوردن غذا

 

            3)        محدوديت مصرف غذاهاي محرک

 

            4)        حذف غذاهايي که در بيمار آثار نامساعد ايجاد مي‌کنند.

 

            از مصرف خوردنيها در فواصل غذاهاي اصلي بايد احتراز شود زيرا هر ماده‌ي غذايي صرف نظر از نوع، محتوا و قوام شديداً موجب تحريک معده براي ترشح اسيد مي‌گردد و نمي‌تواند موجب خنثي‌شدن اسيد معده گردد. هر چه رژيم‌ غذايي صبح و ظهر و شب مغذي‌تر باشد نياز به مصرف خوردني‌ها در فواصل غذاهاي اصلي کمتر مي‌شود و به هرحال چنانچه در فواصل غذاهاي اصلي خوراکي مصرف شود جهت خنثي‌شدن اسيد ترشح شده در معده مي‌توان از مواد ضد اسيد استفاده کرد. کليه بيماراني که مواد ضد اسيد مصرف مي‌کنند بايد از نظر بروز اسهال، يبوست، تراکم مدفوع، کاهش فسفات، کاهش مزمن فشارخون، افزايش کلسيم يا سندرم شير قليا تحت مراقبت باشند.

 

2-        رژيم‌ غذايي بيماران دچار نارسايي قلبي، فشارخون، سيروز کبدي و نفروز

 

             رژيم‌غذايي اين بيماران بايد از لحاظ ميزان سديم دريافتي فقير باشد. هدف از اين رژيم رسيدن سديم به تعادل طبيعي است. ميزان سديم موجود به طور طبيعي در غذاهاي حيواني نسبتاً زياد و تقريباً ثابت است در نتيجه گروه گوشت با اينکه از نظر تغذيه‌يي مهم هستند ولي در رژيم‌هاي محدود از سديم ‌بايد به مقدار مشخص استفاده گردند. اندام‌هاي داخلي حيوان به ميزان بيشتري نسبت به گوشت ماهيچه سديم دارند لذا بهتر است گوشت مورد استفاده بيشتر ماهيچه‌ باشد. بايد توجه نمود که در بين سبزي‌ها، اسفناج، کنگر و کلم سبز حاوي مقدار زيادي سديم مي‌باشند و نبايد مصرف شوند. در زير جهت اطلاع ميزان سديم موجود در غذاهاي مختلف ليست گرديده است.

 

1)        يك فنجان شير تازه 125 ميلي‌گرم سديم دارد.

 

2)        يك عدد تخم‌مرغ 60 ميلي گرم سديم دارد.

 

            3)        سي گرم گوشت بدون نمک 25 ميلي‌گرم سديم دارد.

 

            4)        يک قطعه نان با نمک 60 ميلي‌گرم سديم دارد.

 

            5)        يک قطعه نان بدون نمک 5 ميلي‌گرم سديم دارد.

 

     6)        يک قاشق چايخوري چربي با نمک 50 ميلي‌گرم سديم دارد.

 

            7)        يک قاشق چايخوري چربي بي‌نمک 5 ميلي‌گرم سديم دارد.

 

3-        رژيم‌ غذايي بيماران مبتلا به نارسايي کليه در دفع پتاسيم

 

            اين رژيم به منظور کاهش دريافت پتاسيم در بيماراني که کليه‌ي آنها قادر به دفع پتاسيم از طريق ادرار نمي‌باشد به کار مي‌رود. توصيه مي‌شود همراه با اين رژيم ازمحصولات ويتامين دار استفاده شود. در انتخاب رژيم‌ غذايي بيماران مبتلا به نارسايي کليه در دفع پتاسيم بايد توجه نمود که:

 

            الف)    پتاسيم سبزي‌ها وميوه‌هاي منجمد کمتر ازمحصولات تازه وخام است.

 

            ب)       طي فرآيند پختن مواد مقدار زيادي از پتاسيم کاهش مي‌يابد.

 

            ج)        پتاسيم سبزي‌ها وميوه‌هاي خشک زياد است.

 

4-        رژيم‌غذايي در حساسيت غذايي

 

اين رژيم‌ براي حذف مواد غذايي آلرژي‌زا يا مشکوک به آلرژي‌‌زا بودن از رژيم‌غذايي بيمار مي‌باشد. کيفيت غذايي اين رژيم‌ بستگي به تعداد و نوع حساسيت غذايي دارد به هر صورت مي‌توان رژيمي را برنامه‌ريزي کرد که حاوي مواد غذايي آلرژي‌زا نبوده و در عين حال ازنظر تغذيه‌يي کافي باشد. شايعترين موادي که ايجاد حساسيت‌هاي غذايي مي‌کنند و بايد از رژيم ‌غذايي حذف گردند عبارتند از:

 

            1)        شير

 

            2)        تخم‌مرغ (بخصوص در اطفال)

 

3)        بعضي از آجيل‌ها

 

            4)        بادام زميني

 

            5)        ماهي

 

6)        ادويه‌ها

 

            7)        فلفل

 

            8)        گوجه‌فرنگي

 

            9)        بادمجان

 

لازم به توضيح است که:

 

1)      غذاهاي خام بيشتر از غذاهاي پخته توليد آلرژي مي‌نمايند و گرم کردن غذا اغلب باعث از بين رفتن ماده آلرژي‌زا مي‌شود.

 

     2)        ترکيبات پروتئيني مواد غذايي بيشتر سبب ايجاد آلرژي غذايي مي‌گردد.

 

3)        با بررسي‌ رژيم‌غذايي بيماران مي‌توان از نوع مواد غذايي که در آنها آلرژي‌غذايي ايجاد نموده آگاه شد.

 

4)      در بعضي ازموارد رژيم غذايي براي رفع آلرژي غذايي لازم است ويتامين يا مواد معدني اضافه گردد.

 

5-        رژيم‌ غذايي بيماران ديابتيک

 

            رژيم‌غذايي براي بيماران ديابتيک بايد به نحوي  تنظيم گردد که احتياجات بيماران ديابتي را فراهم سازد. اين رژيم با مشورت با بيمار و آگاهي از عادات غذايي او (ميزان کالري، نسبت کربوهيدرات، پروتئين‌، چربي توزيع کربوهيدرات) معين مي‌شود. موارد زير پس از يک رژيم‌ مناسب بايد به دست آيند.

 

الف)    جلوگيري از دفع قند  از ادرار

 

            ب)       تنظيم قند سرم در حد طبيعي

 

ج)        نگهداري وزن در حد ايده‌آل

 

            د)         جلوگيري از افزايش چربي‌هاي خون به خصوص کلسترول و تري گليسريدها

 

            هـ)       جلوگيري از وجود اوره‌ي زياد در ادرار با تنظيم ميزان پروتئين مصرفي

 

6-        رژيم ‌غذايي در بيماران کليوي

 

            تظاهرات باليني بيماري کليه عموماً به صورت دفع خون (هماتوري) و دفع پروتئين و ساير علائم نارسايي کليه و عوارض ناشي از آن بروز مي‌کند. نظر به اهميت رژيم‌غذايي در اين بيماران لازم است بيمار با اين رژيم‌ آشنا شود هدف از رژيم‌غذايي بيماران کليوي محدود کردن ميزان پروتئين، سديم، پتاسيم و مايعات دريافتي با  توجه به  نوع اختلال، وضع کلينيکي و بيوشيميايي بيمار، عادات غذايي و احتياجات غذايي او مي‌باشد. البته افزايش ويتامين‌ها و مواد معدني به خصوص، اسيد فوليک، کلسيم، آهن و ويتامين‌هاي محلول در آب هم لازم به نظر مي‌رسد در کم شدن ترشح ادرار شديد هيچ نوع پروتئيني نبايد مصرف شود اما اگر احتباس نيتروژن در ظاهر آثاري نداشته باشد براي هر کيلوگرم وزن بيمار مي‌توان نيم‌گرم پروتئين وارد رژيم‌ غذايي نمود. مواد هيدروکربن را بايد به مقدار کافي و آزاد تجويز نمود تا ضمن تأمين کالري کافي از کاتابوليسم (تحليل) پروتئين‌ها جلوگيري نمايد در اوليگوري‌هاي شديد ممکن است مسموميت پتاسيم عارض شود که درمان آن مستلزم عمل دياليز است. ميزان محدوديت واردات آب و نمک را شدت اوليگوري، احتباس مايع، احتقان و خيز مشخص مي‌نمايد. تجويز ديورتيک‌هاي قوس هنله براي کاهش سربار مايع و هيپرتانسيون مفيد است. همودياليز بسته به شدت نارسايي حاد کليه به کار گرفته مي‌شود و در مواردي که کم خوني شديد ظاهر شود به طوري که هماتوکريت به کمتر از 30 درصد نزول کند انتقال خون به صورت گلبول قرمز تغليظ شده مفيد است.

دسته‌بندی شده در: آخـریـن مـطـالـب پـزشـکی, تـغـذیـه

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

RSS پزشکی

بخشهای تخصصی

RSS تیتر اخبار جدید پزشکی

  • خطایی رخ داد! احتمالا خوراک از کار افتاده. بعدا دوباره تلاش کنید.

آرشیو

آمار سایت

  • 2,591,785 hits
%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: