بانک اطلاعات پزشکی پاراسات Medical Database Parasat

شمایل

* تشریح بیماریها * اخبار روز پزشکی * مسائل خانوادگی * خواندنیها از شهرستانها

اکسيژن درماني

دکترشهره فتاح پور

دکتر سعيد رضا شيخي
اکسيژن درماني (درمان با اکسيژن با فشار زياد Hyperbaric oxygen(HBO) نوعي روش درماني براي گروهي از بيماري‌ها است که در طي آن از خواص اکسيد کنندگي شديد اکسيژن با فشار زياد (فشار دوتا سه برابر فشار اتمسفر) استفاده مي‌شود.(HBO) پس از آنکه معلوم شد خواص اکسيدکنندگي اکسيژن هيپرباريک (HBO) مي‌تواند اثرات درماني بسيار با ارزشي در چندين حالت باليني مهم داشته باشد با چندين آزمايش موفقيت آميز و تأييد آنها توسط انجمن پزشکان آمريکا AMA (American Medical Association) و سازمان غذاو داروي آمريکا FDA(Food and Drug Adminstration) به جامعه‌ي پزشکي معرفي شد و درکمتر از يک دهه بسيار رواج پيدا کرد.به طور معمول هوايي که ما تنفس مي‌کنيم شامل 21 درصد اکسيژن و 78 درصد نيتروژن و يک درصد دي اکسيد کربن و ديگر گازها مي‌باشد. افزايش فشار تنفسي در طي درمان با اکسيژن هيپرباريک (HBO) به صورت چشمگير تعداد مولکولهاي اکسيژني را افزايش مي‌دهد (تا 2000 درصد) که به گردش خون وارد مي‌گردند اين افزايش اکسيژن در فشارهاي کنترل شده به اين معني مي‌باشد که با اشباع پلاسماي خون و افزايش حمل اکسيژن به بافتهاي اکسيژن توانايي دسترسي به استخوان‌ها و ديگر بافتهاي دور ازدسترس گلبولهاي قرمز را مي‌يابد وبه طور کلي اثرات مفيد زير را در پي مي‌آورد:
الف ) اکسيژن بيشتري در پلاسما حل مي‌کند.

ب) فشار اکسيژن را در مناطق هيپو کلسميک (Hypocalcemia) استخوان‌ها افزايش مي‌دهد.

ج) فعاليت گلبول‌هاي سفيد را در مناطق جراحت ديده تشديد مي‌نمايد.

د) ادم (Edema) را با مکانيسم انقباض عروقي (Vasoconstriction) کاهش مي‌دهد.

ذ) اثرات سمي منوکسيد کربن و سيانيد را متوقف مي‌کند

ر) تشکيل عروق محيطي جديد و پايانه‌هاي عصبي را در مناطق آسيب ديده تحريک مي‌کند.

ز) از توليد راديکالهاي آزاد جلوگيري مي‌کند

س) در برابر آسيب‌هاي مواد احيا کننده نقش حفاظتي يا ترميمي ايجاد مي‌نمايد.

ش) ازتجمع مواد احياء کننده در داخل و خارج سلول ها جلوگيري مي‌نمايد.

تاريخچه‌‌ي اکسيژن درماني به زماني برمي‌گردد که براي اولين بار هن شاو Hen Shaw پزشک اروپايي در سال 1662 از هواي پرفشار براي درمان گرفتگي‌هاي قلبي استفاده نمود. در همان دوران با پيشرفت‌هاي علمي جديد در زمينه‌ي فيزيولوژي غواصي در اعماق دريا و ساير عملياتي که در فشارهاي زياد انجام مي شد پزشکان براي جلوگيري از روي هم خوابيدن ريه‌ها درکارگراني که در فشارهاي زياد کار مي‌کردند مثل کندن تونل زير رودخانه‌ها دستور مي‌دادند که از هواي تحت فشار زياد استفاده شود به علاوه در آن زمانها از اين روش در درمان غواصاني نيز استفاده مي‌گرديد که دچار سندرم کمپرسيون ناشي از خروج ناگهاني از اعماق آب مي‌شدند در اواخر دهه‌ي 1950 دو جراح هلندي بورما (Boerema) و برومل کمپ Brummel Kamp اکسيژن پرفشار را براي عمل جراحي قلب باز استفاده نمودند با اين استدلال که اکسيژن رساني بيشترمانع از ايستهاي عروق قلبي مي‌گردد. آنها پيش از کشف ماشينهاي باي پس عروق قلبي (heart lung bypass machines) عمل جراحي قلب باز را به صورت موفقيت آميزي انجام دادند سپس اين دو نفر ازدرمان بيماران دچار مسموميت باگاز منواکسيد کربن و گاز گانگرن در اتاق اکسيژن هيپرباريک (HBO) دوره‌ي جديدي ازدرمان را شروع نمودند اتاق اکسيژن هيپرباريک (Hyper Baric Chamber)HBC یک اتاقک از جنس آلومينيوم، استيل يا پلاستيک شفاف مي‌باشد که در داخل آن مي‌توان هوا را چندين برابر فشار طبيعي فشرده نمود. اتاق اکسيژن هيپرباريک (HBC) ممکن است دريچه‌هاي متعدد ورودي و پنجره‌هاي متعدد داشته باشد به علاوه اين اتاق با صندلي‌هاي راحتي تجهيز مي‌گردد که در شرايط مورد نياز قابليت تبديل شدن صندلي به تخت را نيز دارد. البته در بعضي از انواع آن به راحتي بيماران و امکان پخش فيلم يا موزيک در طي زمان درمان در نظر گرفته شده است. همچنين در طي درمان تکنيسينهاي پزشکي آموزش‌ديده جهت کار در اين محفظه‌ها از طريق ارتباط صوتي و تصويري دائماً با بيماران درتماس مي‌باشند. امروزه اتاق‌هاي اکسيژن هيپرباريک (HBC) در بسياري از مراکز پزشکي پيشرفته وجود دارند که مي‌توان بيماران علاقه‌مند را در داخل آنها قرار داده و با اکسيژن هيپرباريک (HBO) درمان نمود. تعدادي از حالاتي که در آنها درمان با قرار گرفتن در اتاقهاي اکسيژن هيپرباريک (HBC) انجام مي‌شود به قرار زير است:

الف) قانقاريا:

موفقيت آميزترين استفاده از اتاق اکسيژن هيپرباريک (HBC) در درمان قانقارياي گازي Gas gangrene مي‌باشد. باکتري مولد اين بيماري يعني کلوستريديومها(Clostridia organisms) به طور عالي در محيط بيهوازي رشد مي‌کنند و هرگاه در معرض اکسيژن با فشار زياد (بيش از 70 ميلي‌متر جيوه) قرار گيرند رشد آنها متوقف مي‌شود بنابراين دادن اکسيژن هيپرباريک (HBO) به بافتهاي صدمه ديده ممکن است روند عفونت را به طور کامل متوقف کرده و به اين ترتيب حالاتي که در گذشته صد درصد کشنده بود به حالتي که درقسمت اعظم موارد با اکسيژن هيپرباريک قابل درمان است تبديل کرد.

ب) جذام Leprosy:

نتايج جديد تحقيقاتي حاکي از آن است که اکسيژن هيپرباريک (HBO) ممکن است در درمان جذام نيز اثري مشابه درمان قانقارياي گازي داشته باشد به اين علت که باسيل جذام نيز نسبت به انهدام توسط اکسيژن هيپرباريک (HBO) حساس است. ساير حالاتي که درآنها درمان با اکسيژن هيپرباريک(HBO) با ارزش يا احتمالاً با ارزش است و توسط کالج پزشکان هيپربارآمريکا(American College of Hyperbaric Medicine)ACHM و جامعه پزشکي هيپربار و زير دريايي آمريکا AUHMS (American Undersea and Hyperbaric Medical Society) مورد تأييد قرار گرفته است عبارتند از:

الف) مسموميت (Toxicity)

(1 مسموميت با گاز منواکسيد کربن

(2 مسموميت با سيانيد

(3 مسموميت با سولفيدهيدروژن

(4 مسموميت با پيوت Peyote

(5 مسموميت با دود

(6 مسموميت با گازهاي آلوده کننده‌ي هوا در وضعيت بحران (زماني که آلاينده‌ها بالاتر از حدمجاز مي‌باشند)

ب) زخم (Ulcer)

(1 زخم معده

(2 زخم‌هاي عروق محيطي

(3 زخم‌هايي که ترميم آنها به تأخير افتاده

(4 زخم‌هاي ديابتي
(5
زخم‌هاي ناشي ازحوادث

ج) سرطان (Cancer)

(1 سرطان پوست

د) عفونت (Infection)

(1 عفونت ناشي ازسوختگي

(2 عفونت‌هاي کهنه

(3 عفونت‌هاي ناشي از انفجار(Blast injury)

(4 عفونت ناشي از له شدگي (Crush injury)

(5 عفونت ناشي از گزيدگي با عنکبوت قهوه‌يي (Brown Recluse spider)

(6 عفونت بافت‌هاي نرم

(7 عفونت‌هايي که بهبود آنها به تأخير افتاده

(8 عفونت‌هاي محل قطع عضو

ذ) احتمالاً بيماري‌هاي قلبي (Cardiac Disease)

(1 دوران پس ازجراحي قلب باز (open heart surgery)

(2 بيماري‌هاي عروق قلب

ر) بيماري‌هاي مغز (Encephalo pathy)

(1 ادم مغزي

(2 ضربه‌ي مغزي

ز) آمبولي (Embolism)

(1 آمبولي هوا در ريه

(2 آمبولي هوا در شريان مغزي
س) بيماريهاي پوستي (Dermatitis)

(1 پوسته پوسته شدن پوست Scaling

(2 التهاب پوست

(3 بثورات Rash

(4 درماتيت تماسي contact dermatitis

ش) بيماريهاي عروق (Vascular Disease)

(1 بيماري‌هاي عروق کوچک

(2 ايسکمي محيطي عروق

(3 اختلالات عروق انتهايي ناشي ازديابت

(4 ناتواني جنسي ناشي از اختلالات عروق

(5 بهبود وضعيت عروق انتهايي پس ازاعمال جراحي

(6 زخم‌هاي عروق محيطي

ص) بيماري‌هاي استخوان

(1 پيوند استخوان

(2 استئوميليت حاد و مزمن

(3 التهاب و ادم زير گچ و آتل

(4 شکستگي‌هاي بدون جوش خوردگي(non union)

(5 آسيب‌هاي تاندوني و ليگاماني بعد ازجراحي

(6 نقص حرکتي

ض) بيماران نجات يافته ازحوادث

(1 نجات از غرق شدگي

(2 نجات از برق گرفتگي

(3 نجات از دارزدگي

(4 نجات از آتش سوزي

(5 نجات از آلودگي هوا

(6 نجات از سندرم کوه گرفتگي

(7 نجات از ترس و اضطراب

(8 نجات از سرمازدگي

(9 نجات از اشعه‌ي راديواکتيو

(10 نجات از موج انفجار

ط) بيماران اورژانسي

(1 سوختگي

(2 شعله ور شدن بيماري آنمي داسي شکل

(3 آنمي بر اثر از دست دادن خون به صورت غير طبيعي

(4 سفت شدن اندام به طور ناگهاني

(5 سندرم له شدگي

(6 سندرم کمپارتمنت

ظ) بيماري‌هاي گوش وحلق و بيني

(1 کري

(2 وزوزگوش (Tinitus)

ع) ضايعات عصبي

(1 نوروپاتي محيطي

(2 ميليت ناشي از اشعه‌ي راديواکتيو

(3 سردردهاي عصبي و ميگرن

غ) بيماري‌هاي روده و معده

(1 زخم معده

(2 کوليت

(3 ايلئوس

ق) بيماري‌هاي متفرقه

(1 ميکوزيس مقاوم

(2 رفتار درماني
(3
بيماري برگر

(4 گانگرن (خشک ومرطوب)

(5 سيستيت در اثر راديواکتيو و انتريت دراثر راديواکتيو

موضوع :اکسیژن درمانی –

لازم به توضيح است که هر سازماني ليست درمان با اکسيژن هيپرباريک (HBO) مخصوص به خود را دارا مي‌باشد و با پيشرفت تحقيقات در اين زمينه بيماري‌هايي که درآنها درمان با اکسيژن هيپرباريک با ارزش يا احتمالاً با ارزش است مرتباً به ليست فوق اضافه مي‌گردد. از آنجايي که اکسيژن استنشاق شده در فشارهاي بالا به عنوان يک داروي قوي عمل مي‌نمايد اگر به صورت مناسب تجويز نگردد ممکن است درکنار اثرات مفيد اثرات سمي و عوارض جانبي (Side effect) نيز داشته باشد. يکي از اين اثرات سمي هنگامي که فشار اکسيژن بالاتر از حدمجاز باشد اثرات مسموميت با اکسيژن است به علت آنکه هنگام استنشاق اکسيژن هيپرباريک (HBO) اگر فشار اکسيژن خيلي بالاتر از حد مجاز يعني خيلي بالاتر از فشار اتمسفر (فشار همسطح دريا) باشد در نتيجه فشار اکسيژن بافتي فوق‌العاده زياد مي‌شود و به آساني مي‌توان درک کرد که اين امر ممکن است براي بسياري از بافتهاي بدن زيان آور باشد. اين موضوع به ويژه در مورد مغز صدق مي‌کند درواقع قرار گرفتن درمعرض اکسيژن با فشار 4 اتمسفر (فشار اکسيژن بالاتر از 2280 ميلي‌متر جيوه) بعد از حدود يک ساعت موجب تشنج و اغماء در بيشتر افراد مي‌شود. اين تشنجات غالباً بدون هرگونه علائم هشدار دهنده به وجود مي‌آيند. علائم ديگري که در مسموميت حاد با اکسيژن هيپرباريک (HBO) بالاتر از 4 اتمسفر ديده مي‌شوند عبارتند از تهوع،(Neusea) ، پرش‌هاي عضلاني(Muscle twitching) ، سرگيجه (Dizziness)، اختلال ديد و افزايش تحريک پذيري .(Irritabitity)ساير عوارض جانبي درمان با اکسيژن هيپرباريک (HBO) عبارتند از شتاب يافتن آب مرواريد (cataract)، تروما به گوش و سينوس‌ها در اثر تغييرات فشار البته براي کاهش خطر تروما به گوش‌ها در اثر تغييرات فشار تکنيک‌هايي به بيماران آموزش داده مي شود که به تعادل فشار دو طرف پرده‌ي گوش کمک مي‌کنند .درمان با اکسيژن هيپرباريک (HBO) هم منع مصرف (Contraindication) مطلق و هم نسبي دارد البته آنچنان که در کتب مرجع پزشکي (Text) ذکر شده درمان با اکسيژن هيپرباريک (HBO) درمقايسه باساير درمان‌هاي رايج در مراکز درماني جزو درمانهاي خوش خيم محسوب مي‌گردد.

بيماراني که درمان با اکسيژن هيپرباريک (HBO) در آنها منع مصرف مطلق (Absolute contraindication) دارند و در هر صورت مطلقاً نبايد درمان با اکسيژن هيپرباريک را دريافت نمايند عبارتنداز:

(1 بيماران دچار پنوموتراکس درمان شده

(2 بيماراني که داروهاي داکسي روبيسين (آمادياسين) و دي سولفيرام، سيس پلاتين، بافتيتواستات استفاده مي‌‌کنند.

بيماراني که منع مصرف نسبي (Relative contraindications) براي دريافت درمان با اکسيژن هيپرباريک دارند عبارتند از:

(1 بيماراني که عفونت‌هاي تنفسي فوقاني دارند

(2 بيماراني که تب بالا دارند

(3 بيماران صرعي
(4
بيماران دچار آمفيزم با احتباس CO2

(5 سابقه‌ي‌ جراحي قفسه‌ي صدري

(6 بارداري (به خصوص درماههاي اوليه)

(7 بيماران با سابقه مصرف الکل و سيگار

البته به منظور اثر بخشي بيشتر درمان با اکسيژن هيپرباريک(HBO) بيماران سيگاري در طي دوره‌ي درمان تشويق به عدم استفاده از دخانيات مي‌گردند زيرا استعمال دخانيات (حتي يک عدد سيگار) ممکن است باعث انقباض عروق و در نتيجه کاهش انتقال خوني اکسيژن به بافتها گردد و استعمال دخانيات صددرصد درجهت خلاف منافع اکسيژن هيپرباريک (HBO) مي‌باشد.

توصيه‌هايي به بيماراني که قرار است تحت درمان با اکسيژن هيپرباريک قرارگيرند عبارتنداز:

(1 عدم استفاده از عطر و ادوکلن و مواد آرايشي بودار و اسپري‌هاي آرايشي

(2 همراه نداشتن طلا، جواهرات و ساعت و اسپري‌هاي آرايشي و غيره

(3 پوشيدن لباس غير استاتيک و ترجيحاً ازجنس نخ و کتان و پنبه

(4 همراه نداشتن البسه و وسايلي ازجنس سيلک نايلون وپلي استر به خصوص روسري و شال

(5 همراه نداشتن کيف پول، روزنامه، عينک وهر شئي فلزي ديگر

(6 همراه نداشتن موبايل، فندک، وسايل صوتي برق و باتري، دوربين فيلمبرداري و عکاسي، کامپيوترهاي لب تاب، انواع سي‌دي، ديسکت، راديو، ضبط صوت وغيره به طور کلي معمولاً طول مدت درمان با اکسيژن هيپرباريک (HBO) 2 ساعت و غالباً يک تا دوبار و ندرتاً سه بار در روز است و اين درمان به صورت سرپايي يا بستري دربيمارستان بدون تفاوت محسوس قابل تجويز است. به طور معمول چند دقيقه‌ي ابتداي درمان بسيار پرسروصدا مي‌باشد و ممکن است بيمار درابتدا احساس گرما نمايد ولي مدتي بعد با محيط تطابق پيدا مي‌کند. احساس تغيير فشار درگوش‌ها مانند آنچه در هواپيما ايجاد مي‌گردد حس مي‌شود. به منظور متعادل نمودن فشار دردو طرف پرده‌ي گوش دستورالعمل‌هايي وجود دارد که ازطرف پزشک مرکز داده مي‌شود. به طور کلي بيماران درمان را خيلي خوب تحمل مي‌نمايند. لازم به توضيح است که در تمام مراحل درمان با اکسيژن هيپرباريک (HBO) يک پزشک دوره ديده به عنوان مسوول فني حضور ثابت دارد چرا که اين درمان جزء درمانهاي تخصصي است و بايد پزشکي دوره ديده حضور مستمر داشته و در طي جلسات درمان به طور دقيق بر بيماران نظارت کند تا در شرايطي که مشکل اورژانسي پيش آيد بلافاصله اقدامات لازم را انجام دهد. در حال حاضرحدود 1385 مرکز پزشکي از سال 1998 تاکنون در دنيا از اتاق (Chamber) با محفظه‌هاي اکسيژن هيپرباريک (HBO) استفاده مي‌کنند و توليد کنندگان اين اتاق‌ها تا به حال بيش از 900 ميليون يورو درآمد کسب نموده‌اند. توليد کنندگان اين اتاق‌ها هرکدام مراکز آموزشي مجزا براي تربيت پرسنل شاغل دارند و در پشتيباني فني در کوتاه ‌ترين زمان ممکن با هم به رقابت مي‌پردازند. اتاق‌هاي فوق گارانتي و ضمانت يک ساله سيستم و پشتيباني داشته و قطعات آنها پس از فروش به مدت 10 سال تأمين مي‌شود.

دسته‌بندی شده در: آخـریـن مـطـالـب پـزشـکی, تکنولوژی پزشکی

One Response

  1. Tannaz می‌گه:

    باسلام،
    دركدام مركز درماني در ايران مي توان از روش اكسيژن درماني بهره برد.

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

RSS پزشکی

بخشهای تخصصی

RSS تیتر اخبار جدید پزشکی

  • خطایی رخ داد! احتمالا خوراک از کار افتاده. بعدا دوباره تلاش کنید.

آرشیو

آمار سایت

  • 2,592,029 hits
%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: